Bu çalışma sosyal yeniliği ölçmenin mümkün olup olmadığını tartışmaya açmaktadır. Teknolojik yenilik ölçümleriyle karşılaştırıldığında sosyal yenilik ölçümleri emekleme aşamasındadır. Mesele analiz biriminin isabetli belirlenmesinden bir terimin doğru tanımlanması gibi istatistiksel, yöntemsel ve hatta kavramsal alanlara kadar genişlemektedir. Mevcut bilgi birikimi düzeyinde sosyal yeniliği ölçmek imkansıza yakın bir görev gibi görünmektedir.
Sosyal yenilikle ilgili ilk yazımızda kavramın tarihsel ve güncel anlamını ele almış, kavramın çeşitli bulanıklıkları içinde barındırdığı tespitinde bulunmuş ve bu tespitten hareketle sosyal yenilik (SY) temelli niceliksel çalışmaların güçlüğüne değinmiştik (Mıhcı, 2026). Bu yazımızda SY’i ölçmenin mümkün olup olmadığını bu alandaki girişimlerden yola çıkarak tartışmaya çalışacağız.
Yazının temel amacı, bir yandan mevcut bilgi birikimi ışığında SY’in ölçülebilirliğini irdelemek, diğer yandan bu ölçüm sürecini iyileştirmeye yönelik öneriler sunmaktır. Bu amaca ulaşmak için SY’in ölçülmesine ilişkin yazın incelenmiştir. Söz konusu yazın, konuya dair görece yeni ve öncü nitelikteki girişimlerden kaynaklandığı için dar bir kapsama sahip olsa da elde edilen ilk bulguların gelecek çalışmalar için umut verici bir tablo sunmadığı söylenebilir.
Mevcut Sosyal Yenilik Ölçümleri: Bir Yazın Taraması
SY’i ölçme alanındaki önemli ve kapsamlı bir ilk girişim, temel amacı AB’nin SY stratejisinin bir parçası olacak araçları, yöntemleri ve politikaları oluşturmak olan, 7. Çerçeve Programı destekli TEPSIE (Theoretical, Empirical and Policy Foundations for Social Innovation in Europe) projesiydi denilebilir. Proje 2012-2014 yılları arasında yaklaşık 2,5 milyon Avro AB katkısıyla yürütülmüştür.
TEPSIE, özellikle SY’in ölçülmesinde kullanılabilecek uygun bir gösterge sistemine yönelik bir “taslak” oluşturmayı hedeflemiştir. Söz konusu çalışma, SY’e yönelik kavramsal anlayışı geliştirmeyi ve toplumsal sorunlar karşısında politika oluşturma süreçleri ile yatırım kararlarına yön verecek veri gereksinimlerini karşılamayı amaçlayan bir girişim olarak da değerlendirilebilir (TEPSIE, 2014: 10–19). Gösterge sistemi üç boyuttan oluşmaktaydı: Yenilik süreçlerinin gerçekleşmesini sağlayan çerçeve koşullar, girişimcilik faaliyetleri ile çıktılar ve toplumsal sonuçlar. Projenin temel sonucunun yaklaşık 120 adetten oluşan geniş bir gösterge yelpazesi önerisi olduğu söylenebilir (Bund vd., 2013: 30–36).
Bu kadar fazla sayıda göstergeye dayanması, hesaplama süreçlerini bütünleştirmek, güvenilir bulgular elde etmek, sonuçları değerlendirmek ve geleceğe yönelik politikalar oluşturmak açılarından sistemi oldukça riskli ve tartışmalı hale getirmekteydi.
Bunun yanı sıra, tekil göstergelerin; Eurostat, Dünya Bankası ve OECD gibi daha güvenilir ve kurumsallaşmış olanlardan, “World Value Survey” (Dünya Değerler Araştırması), “European Value Survey” (Avrupa Değerler Araştırması), Flash Eurobarometer, Gallup World Poll, Google gibi görece öznel nitelikteki kaynaklara kadar, çok çeşitli veri kaynaklarından elde edilmesi planlanmıştı (Bund vd., 2013).
Ek olarak, belirli göstergelerin öznel veri kaynaklarıyla ilişkilendirilmesi; tartışmalara, belirsizliklere ve muğlaklıklara yol açmaktaydı. Örneğin, toplumsal iklim çerçevesini kısmen yansıtmayı amaçlayan “toplumda ortak gereksinimlerin varlığı” göstergesinin, ağ (web) analitiği yöntemleriyle —özellikle de “Google Eğilimlerine (Trends)” dayalı olarak— belirlenmesi de tasarlanmıştı.
Dahası bazı önerilen göstergeler için veri mevcut değildi. Örneğin, “sosyal girişimcilik yönünde hareket etmek istediklerini belirten iş gücü” veya “yaratıcı mesleklerin yüzdesi” gibi göstergeler için veri mevcut değildi.
Ayrıca, “sosyal güvenlik yardımlarına ilişkin taahhüt edilmiş haklar”, “toplam nüfus içinde yabancı düşmanı ifadelere katılım oranı”, “sosyal yeniliği veya sosyal ekonomiyi güçlendiren yeni yasa ve düzenlemelerin sayısı” ya da “siyasi parti programlarında yapılan vurgular” gibi bazı verilerin yalnızca ulusal kaynaklardan toplanması beklenmekteydi. Bu tür bir veri toplama yönteminin doğasında bulunan öznellik nedeniyle, özellikle de çeşitli ulusal algıların belirleyici bir rol oynadığı durumlarda, elde edilebilecek bulguların güvenilirliğini ve özellikle de ülkeler arasında uygun karşılaştırmalar yapılabilmesini sekteye uğratacağı açıktı.
Bunun yanı sıra, önerilen göstergelerin çoğu, dinamik olmaktan çok statik bir niteliğe sahipti. Farklı bir ifadeyle, SY’in toplumsal sonuçlarını belirli bir anın durağan bir fotoğrafı üzerinden belirlemek yerine, makul bir zaman dilimi içerisinde gelişmeli, önerilen göstergelerin doğası da bunu yansıtmalıdır. Ne var ki, SY’in çıktıları ve toplumsal sonuçlarıyla ilgili önerilen göstergelerin çoğu — “eğitim düzeyi”, “PISA sonuçları”, “başkalarına duyulan güven” ve benzerleri— dinamik olmaktan çok statik bir nitelik taşımaktaydı. Bu eksikliği gidermek için, önerilen göstergelere ilişkin zaman serisi analizleri veya uzun vadeli eğilimler, SY ölçüm sürecine dahil edilebilir.
Bununla birlikte, Danimarka, Almanya, Yunanistan, Polonya, Portekiz ve Birleşik Krallık gibi sınırlı sayıda gelişkin Avrupa ülkesi için önerilen SY göstergelerine ilişkin temsili bir liste bile mevcut verilerin bulunabilirliği açısından umut verici bir tablo ortaya koyamamıştır. Dolayısıyla, mevcut koşullar altında, yalnızca kesintisiz zaman serilerine ilişkin sonuç setlerine ulaşmak değil, aynı zamanda incelenen ülkeler için üzerinde tartışılabilir tek bir yıla ait üzerinde tartışılabilir sonuçlar elde etmek de zorlu bir görev gibi görünmektedir. Zaten bu açıdan bakıldığında TEPSİE Projesinin anlamlı bir ölçüm sonucu üretemeden sonuçlandığı gözlenmiştir.
SY’i ölçmeye yönelik yeni hesaplama yöntemleri geliştirmek amacıyla göstergelerin yapısına odaklanan almaşık bir çalışma, Javier Castro-Spila ve arkadaşlarına aittir. Yeni bir gösterge sistemi önerisinde bulunmadan önce bu çalışma, SY’i ölçmeye yönelik mevcut yaklaşımları “bireysel”, “örgütsel” ve “bölgesel/ulusal” olarak sınıflandırarak işe başlamaktadır (Castro-Spila vd., 2016: 2–3).
Çalışma ayrıca, “bölgesel bağlamların, kendi ortamlarındaki anormalliklere ve bölgesel kırılganlıklara yanıt veren sosyal yenilikler geliştirmek için kullandıkları yöntemler” (Castro-Spila vd., 2016: 14–15) olarak tanımlanan bir ‘sosyal yenilik rejimi’ modeli sunmaktadır. ‘Kırılganlık’ kavramı, SY’in örgütsel (mikro düzey) dinamiklerini bölgesel (ara düzey) bağlamlarla bütünleştirmesi bakımından bu modelin merkezinde yer alır. Söz konusu model, temelinde, bölgesel kırılganlık ne kadar yüksekse SY’lerin ortaya çıkma olasılığının da o kadar fazla olduğu hipotezine dayanmaktadır. Bu çalışmanın temel katkısı, mikro veya ara düzey dinamiklere sahip SY’e ilişkin çeşitli göstergeler önermesidir.
Bu analiz düzeyinde, Castro-Spila vd. (2016)’nin deneysel çalışması, SY için somut bir alternatif ölçüm yöntemi sunmaktan çok, gelecekte yapılabilecek ölçümlerde kullanılacak SY göstergelerinin yapısının oluşturulmasına dair kavramsal ve yöntemsel tartışmalara odaklanmaktadır. Bu göstergeler, SY’lerin ortaya çıkışında temel bir rol oynadığı varsayılan bölgesel/yerel dengesizliklere dayanmaktadır. Asıl mesele söz konusu SY göstergeleri ile makro düzeydeki analizler arasında açık bir bağlantının bulunmamasıdır.
Aslında bölgesel ve örgütsel düzeyleri temel alarak SY’i ölçme girişimi, Bask Yenilik Ajansı (Basque Innovation Agency) tarafından deneysel olarak gerçekleştirilmiş, İspanya’nın Bask Bölgesi’ne ilişkin ilk pilot çalışma sonuçları “Bölgesel Sosyal Yenilik Endeksi” (Regional Social Innovation Index) (RESINDEX) başlığı altında yayımlanmıştır (SINERGIAK Social Innovation, 2013).
Endeks, işletmeler, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar, üniversiteler ve teknoloji merkezleri olmak üzere dört tür bölgesel aktörün, SY’e yönelik bilgi özümseme kapasitesini analize/ölçüme dahil etmektedir. 2013 yılında 282 bölgesel aktöre yönelik bir SY anketi uygulanmıştır. Temel bulgular, teknoloji merkezleri ve üniversitelerin, işletmeler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşların aksine, SY konusunda bölgesel ortalamaların üzerinde bir potansiyel bilgi özümseme kapasitesine sahip olduklarını göstermektedir.
Bununla birlikte bu çalışmada da (SINERGIAK Social Innovation, 2013) makro düzeyde analiz eksiktir. Üstelik sadece pilot çalışma niteliğinde yürütülmüştür. Elde edilen bulguları ulusal veya küresel bir bağlama uyarlamak da güçtür. Çalışmayı yürütenlerin bu tür bir hedefi de bulunmamaktadır.
Bund vd.’nin (2015) yürüttüğü bir çalışmanın temel hedefi ise yerel birimlerin SY performansını ölçmek olmuştur. Bu hedef doğrultusunda Almanya’nın dört şehrinde (Arnsberg, Erlangen, Heilbronn ve Offenbach) yaşayan kentli yurttaşlar/göçmenler üzerinde nitel bir çalışma yürütülmüştür. Çalışmanın bulguları, kentsel yenilik sistemiyle ilgili dört belirleyici unsuru ortaya koymaktadır: sosyal ihtiyaç yapıları, finansal kaynaklar, siyasi destek ve sosyal ağlar. Çalışmanın içeriği ve sonuçlarının, genelleştirilip makro düzeydeki analizlerde kullanılamayacak kadar özel olduğunun altı çizilmelidir.
Bu çalışmaların yanı sıra, firma/örgütsel düzeylerde sosyal yenilik ölçümlerine girişen ancak yazında pek fazla ilgi çekmeyen pek çok deneysel çalışmaya da rastlanmaktadır. Bu çalışmalara örnek olarak Simchenko ve Zhaldak (2014), Dainiene ve Dagliene (2015) ve Cunha ve Benneworth (2020) verilebilir.
SY’i ölçme çabaları içinde en dikkat çekici ve istisnai deneysel çalışmalardan biri de bir bileşik endeks hesaplama girişimidir. The Economist dergisi İstihbarat Birimi tarafından, 2016 Sosyal Yenilik Endeksi başlığı altında, G20 ve OECD ülkeleri ile seçilmiş bazı gelişmekte olan ülkelerden oluşan 45 ülkenin ulusal sınırları içinde sosyal yeniliği ilerletme kapasitesi ve becerisi hesaplanmaya çalışılmıştır. Endekse dahil edilen ülkeler dört temel unsura/bloğa göre puanlanmıştır: politika ve kurumsal çerçeve, finansman olanağı, girişimcilik düzeyi ve sivil toplum ağlarının derinliği (EIU, 2016: 4). Endeks, The Economist analistleri tarafından dört temel unsurda sınıflandırılmış 7 nicel ve 10 nitel göstergeye dayanmıştır. Her temel bloktaki göstergeler normalleştirilmiştir (0 en kötüyü, 100 en iyiyi gösterecek şekilde 0 ile 100 arasında değerler atanarak). Her temel bloğun toplam puanda farklı bir ağırlığı vardır ve bu da 100 üzerinden gösterilmektedir.
Dört temel unsur, ağırlıkları ve bileşen göstergeleriyle birlikte şu şekildedir: i. Politika (Policy) ve Kurumsal Çerçeve (%44,44) (sosyal yenilik konusunda ulusal politikanın varlığı, sosyal yenilik araştırması ve etkisi, sosyal girişimler için yasal çerçeve, politika uygulamasında sistemin etkinliği, hukukun üstünlüğü); ii. Finansman Olanağı (%22,22) (sosyal yeniliği teşvik etmek için devlet finansmanının mevcudiyeti, kredi alma kolaylığı, toplam kamu sosyal harcamaları); iii. Girişimcilik (%15,00) (risk alma zihniyeti, vatandaşların girişimciliğe karşı tutumu, iş kurma kolaylığı, şirket kümeleşmelerinin gelişimi); iv. Sivil Toplum (%18,33) (gönüllülük kültürü, siyasi katılım, sivil toplum katılımı, topluma güven, basın özgürlüğü) (EIU, 2016: 7).
Temel bulgulara göre ABD, 100 üzerinden 79,4 puanla genel endeksin zirvesinde yer almakta; onu Birleşik Krallık, Kanada, Danimarka ve Belçika takip etmektedir (EIU, 2016: 11). ABD, girişimcilik unsurunda en yüksek puanı alırken, politika ve kurumsal çerçeve ile finansmana erişim unsurlarında ikinci sırada yer almaktadır. Ancak sivil toplumun derinliğini ölçen boyutta aynı ülke 11. sırada bulunmaktadır (EIU, 2016: 12). Güney Kore genel endekste 12. sırada yer alarak Asya-Pasifik bölgesindeki en iyi performansı sergilerken; Japonya (23.) ve İspanya (28.) gibi bazı ülkelerin sıralamaları, gelir düzeyleriyle karşılaştırıldığında oldukça düşük kabul edilebilir (EIU, 2016: 11).
2016 Sosyal Yenilik Endeksinde Türkiye de yer almıştır. Genel puan sıralamasında Türkiye 45 ülke arasında 38. olmuştur. Göreli performansının genel anlamda kötü olduğu öne sürülebilir. Genel puanı oluşturan unsurlardaki konumuna baktığımızda ise, “sivil toplum” alanında sondan ikinci sırada (sadece Çin’in önünde) yer alarak oldukça zayıf bir performans sergilerken, “girişimcilik” alanında güçlü bir performansının olduğu anlaşılmaktadır. “Politika ve kurumsal çerçeve” ve “finansman olanağı” alanlarındaki göreli konumu da genel puan performansının biraz üstüne çıkmış gözükmektedir.
Hesaplamaya dahil edilen 10 orta gelir düzeyine sahip ülke arasında Türkiye “genel puan” ve “politika ve kurumsal çerçeve” sıralamalarında 7., “girişimcilikte” 2., “finansman olanağında” 8. ve “sivil toplum” unsurunda da 9. sırada yer almıştır (EIU, 2016: 41).
The Economist’in sosyal yenilik endeksi, makro/ulusal düzeyde sosyal yeniliği bileşik bir endeks biçiminde ölçmek için ilk somut girişim olarak değerlendirilebilirse de, bazı zayıf yönlerinden de bahsedilmelidir. İlk olarak, ülkelerin ve göstergelerin kapsamı, özellikle gelişmekte olan ülkeler için, çoğunlukla veri kısıtlamaları nedeniyle sınırlıdır. İkinci olarak, endeksin vurgusu, ulusların sosyal yeniliği gerçekleştirme “kapasitesi” ve “becerisi” üzerinedir, onlardan beklenen olası çıktılara değil. Başka bir deyişle endeks, toplumsal sorunlarla başa çıkmanın ana hedefini oluşturan sosyal yeniliğin toplumsal sonuçlarından çok, sosyal yeniliğin ortaya çıkmasını kolaylaştıran kurumsal ortamı ölçmeye çalışmaktadır. Endeksin üçüncü ve belki de en önemli zayıflığı, toplam göstergelerin önemli bir kısmının (%59) (toplam 17 göstergeden 10’u nitel göstergelerdir) The Economist dergisi analistlerinin ve uzman görüşmelerinin ‘öznel’ değerlendirmesine dayanması ve uluslararası olarak derlenmiş güvenilir kaynaklardan elde edilen ortak nicel veri tabanına doğrudan bağlı olmamasıdır. Endeksin diğer bir zayıflığı da sadece bir kereye özgü deneysel olarak hesaplanmış olması, ülke kapsamının sınırlarının bulunması, dolayısıyla bu endeksteki sonuçlara dayanarak bir ülkenin göreli performansını değerlendirmeye kalkışmanın isabetli bir tercih olmayacağıdır.
Özetle, SY ölçümlerine ilişkin mevcut yazının tatmin edici bir olgunluk düzeyine ulaştığını söylemek oldukça güçtür. Bu güçlüğün temel olarak hangi sorunlu ve bulanık alanlardan kaynaklandığı, yazının geri kalan kısmında kısaca ele alınacaktır.
Tanımlama Sorunu
Bir kavramın tanımlanması kuşkusuz her türlü ölçüm sürecinin ilk aşamasıdır. Başka bir deyişle, araştırma gündeminin temel kavramsal çerçevesi net olarak tanımlanamadığında, yanıltıcı ve/veya çıkmaza giren sonuçlar elde etmek neredeyse kaçınılmazdır. Bu kritik sorunun, SY’i ölçmeye çalışan araştırmalarda da mevcut olduğu görülmektedir. Oysa SY kavramının mevcut anlamını anlamaya yönelik yazında yaygın muğlaklıkların bulunduğu anlaşılmakta ve ortak kabul edilebilir bir SY tanımına ulaşmanın son derece zor olduğu görülmektedir (Mıhcı, 2026, 2019). Örneğin Edwards-Schachter vd. (2012: 679–680) SY ile ilgili 76 farklı tanıma ulaşabilmektedir.
Kısacası, SY kavramının anlamı, içeriği ve doğurduğu sonuçlar, bu olguya dair tüm olası ortak özellikleri kapsayacak şekilde yakından incelenmelidir. Kabul edilebilir bir kavramsal çerçeve oluşturulamadığı sürece, SY ölçümleri, somut sonuçlar ve bunların pratik politika yansımaları bağlamında önemli bir ilerleme kaydetmekte zorlanacaktır.
İstatistiksel ve Yöntemsel Sorunlar
SY’in ölçümü uygun verilerin eksikliği nedeniyle ciddi şekilde sekteye uğramaktadır. Dahası, SY’i ölçmeye odaklanan bazı araştırmalar, erişilebilir ya da uluslararası ve kurumsal düzeyde güvenilir veri kaynaklarına ulaşma konusunda güçlüklerle karşılaşmaktadır. Veriler ya hiç mevcut değildir ya da tamamen yerel kaynaklara, algılara veya resmi makamlar ile uzmanların öznel görüşlerine dayandığı için ciddi biçimde tartışmalıdır. Dolayısıyla, SY’in ölçeğine, kapsamına ve çeşitliliğine uygun, sistematik olarak birleştirilmiş bir göstergeler setinin bulunmadığı göz önünde bulundurulmalıdır. Sonuç olarak, SY’i ölçmek için tartışmasız, tek bir yöntem ortaya koymaya çalışmanın oldukça iddialı bir hedef olduğu öne sürülebilir.
SY’i ölçmenin getirdiği zorluklar, yalnızca araştırma alanının henüz olgunlaşmamış olmasından değil, aynı zamanda SY süreçlerinin karmaşık ve toplumsal yapının içine işlemiş doğasından da kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla, SY ölçümlerinin geliştirilmesi, yinelemeli bir sürece (Bund vd., 2015: 50; Reeder vd., 2012: 36) ya da deneme-yanılma yönteminin sonucuna dayanıyor gibi görünmektedir. Bu nedenle, yeniliğe dair mevcut geleneksel ölçütler, şu ya da bu şekilde, SY durumuna yalnızca kısmen uygulanabilir.
Üstelik, mevcut ölçüm girişimleri yalnızca girdi ve çıktı göstergelerine odaklanmakta, ‘süreç’ göstergelerini ise neredeyse tamamen göz ardı etmektedir. Ne var ki bu durum, SY’e yönelik mevcut ölçüm çalışmaları açısından önemli bir eksiklik yaratmaktadır.
Bunun yanı sıra, SY altında sınıflandırılan pek çok kuramsal yaklaşım, fikir ve uygulama birbirleriyle oldukça az ortak noktaya sahiptir (Tracey ve Stott, 2017). Bu durum beraberinde bir belirsizlik getirerek, hesaplama sürecini daha karmaşık ve yönetilmesi güç bir hale getirmektedir.
Dahası, SY somut ürünler gibi kavranması veya nicelleştirilmesi güç olan yeni toplumsal ilişki biçimlerini, kurumsal yapıları, değişen zihniyetleri ve davranışları da kapsamaktadır. SY süreçlerinin yönetilmesi zordur; bu süreçler doğası gereği, insanlar arasındaki karmaşık iş birliği biçimlerini ve kurumlarla bireyler arasındaki etkileşimleri içeren yepyeni deneyimlerdir. Dolayısıyla, SY’in işleyiş süreci göz önünde bulundurulduğunda, bu kavramın normatif yönleri de dikkate alınmalıdır. Bu bağlamda SY doğrusal bir süreçten ziyade, geri bildirim döngülerini ve aşamalar arası sıçramaları içeren, “doğrusal olmayan bir süreç” olarak tanımlanabilir (Reeder vd., 2012: 13, 15). Buna karşılık, SY’in somut olmayan ve doğrusal olmayan özellikleri, ölçüm sürecini hem titizlik gerektiren hem de çetrefilli bir hale getirmektedir.
Analiz Düzeyi
SY ölçüm girişimlerine yönelik yazın taraması, analiz biriminin bir çalışmadan diğerine farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bazı deneysel çalışmalar mikro düzeyde ya da firma düzeyinde yürütülürken, diğerleri bölgeler gibi ara düzeylere veya ulus-devletler gibi makro düzeylere odaklanmayı tercih etmektedir.
Analiz birimi olarak ulusal düzeyin seçilmesi, SY’in toplumsal düzeydeki doğasıyla uyumludur. Ancak Bund vd. ’ne (2015: 52) göre, toplumsal düzeydeki yenilik ölçümlerinde yenilik sürecinin kendisi genellikle bir “kara kutu” olarak kalmaktadır. Bu nedenle, SY’in ölçümüyle ilgilenilirken ulusal düzeyin yanı sıra toplumsal düzeye de ağırlık verilmesi gerekmektedir.
Buna karşılık, toplum içindeki bireylerin ve çeşitli sosyal grupların ‘marjinalleşme’ düzeylerindeki azalmayı —ki bu, SY’in temel amaçlarından biridir— temsil eden göstergeler veya vekil değişkenler (proxy) belirlenirken, yalnızca makro düzeydeki göstergelere odaklanmak yeterli olmayabilir. Ölçüm sürecinin doğru bir şekilde değerlendirilebilmesi için mikro düzeydeki bileşenlerin de dikkate alınması gerekebilir (van Beers vd., 2015: 34).
Diğer yandan, ilgili veri setinin ulusal veya küresel düzeyde değil, yalnızca bölgesel düzeyde elde edilebildiği durumlarda, sıklıkla ara ya da bölgesel analiz düzeyi tercih edilebilir. Bu tür denemeler SY ölçümlerine ilişkin gelecekteki çalışmalar için önemli ipuçları sunabileceği gibi, bölgesel düzeyde bazı politika önerileri de ortaya koyabilir.
Sonuç
Bu çalışma SY’in ölçümüne yönelik yazına eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşmaya çalıştı. Geleneksel teknolojik yenilik ölçümleriyle karşılaştırıldığında, SY ölçümleri henüz başlangıç aşamasındadır. Üstelik bu ölçümlerin güvenilirliği ve elde edilen ilk bulguların sağlamlığı konusunda araştırmacılar arasında herhangi bir fikir birliği de bulunmamaktadır. Bu bağlamda, SY’in ölçülmesine yönelik mevcut yazının, yenilik çalışmalarının kuramsal ve ampirik alanlarına yapılmış bütünüyle özgün bir katkıdan ziyade, deneysel veya pilot çalışmalar kapsamında değerlendirilebileceğini rahatlıkla söyleyebiliriz.
Bu aşamada karşı karşıya olunan sorun yalnızca somut ve güvenilir sonuçlar elde etmekle sınırlı kalmayıp, göstergelerin yapısı, verilerin mevcudiyeti, ham verilerin işlenmesinde uygun tekniklerin kullanılması, analiz biriminin isabetli belirlenmesi ve bireysel ya da toplumsal bağlamlardaki karşılıklı bağlantılar doğrultusunda, kendine has özellikler taşıyan bir terimin (SY’in) doğru bir şekilde tanımlanması gibi istatistiksel, yöntemsel ve hatta kavramsal alanlara kadar genişlemektedir.
Sonuç olarak, mevcut bilgi ve birikim düzeyinde SY’i ölçmek olanaksız değilse bile oldukça zor bir iş gibi görünmektedir.
Kaynakça
Bund, E., Gerhard, U., Hoelscher, M. ve Mildenberger, G. (2015). “A Methodological Framework for Measuring Social Innovation”, Historical Social Research/Historische Sozialforschung, 40 (3): 48–78.
Bund, E., Hubrich, D-K., Schmitz, B., Mildenberger, G. ve Krlev, G. (2013). Blueprint of Social Innovation Metrics – Contributions to an Understanding of Opportunities and Challenges of Social Innovation Measurement. A Deliverable of the Project: “The Theoretical, Empirical and Policy Foundations for Building Social Innovation in Europe” (TEPSIE), European Commission – 7th Framework Programme, Brussels: European Commission, DG Research.
Castro-Spila, J., Luna, A. ve Unceta, A. (2016). “Social Innovation Regime. An Exploratory Framework to Measure Social innovation”, SIMPACT Working Paper, 2016 (1), Gelsenkirschen: Institute for Work and Technology.
Cunha, C. ve Benneworth, P. (2020). “How to Measure the Impact of Social Innovation Initiatives?”, International Review on Public and Nonprofit Marketing, 17, 59-75.
Dainiene, R. ve Dagliene, L. (2015). “ATBL Approach Based Theoretical Framework for Measuring Social Innovations”, 20th International Scientific Conference Economics and Management – 2015 (ICEM-2015)”, Procedia – Social and Behavioral Sciences, 213: 275–280.
Edwards-Schachter, M., Matti, C. E. ve Alcántara, E. (2012). “Fostering Quality of Life Through Social Innovation: A Living Lab Methodology Study Case”, Review of Policy Research, 29 (6): 672–692
EIU (Economist Intelligence Unit) (2016). Old Problems, New Solutions: Measuring the Capacity for Social Innovation Across the World, Londra: EIU Publications.
Mıhcı, H. H. (2026). Sosyal Yenilik (I): Bir Kavramın İzini Sürmek. Katman Portal. https://katmanportal.com/doi/10.5281/zenodo.21495713
Mıhcı, H. H. (2019). “Social Innovation: A Conceptual Survey and Implications for Development
Studies”, Innovation and Development, 9 (1): 105–123.
Reeder, N., O’Sullivan, C., Tucker, S., Ramsden, P. ve Mulgan, G. (2012). Strengthening Social Innovation in Europe: Journey to Effective Assessment and Metrics, Belgium: European Union. doi: 10.2769/53098.
Simchenko, N. O. ve Zhaldak, G. P. (2014). “Scientific Approaches to Assessment of Social Innovations at Industrial Enterprises”, Actual Problems of Economics, 151 (1): 376–382.
SINNERGIAK Social Innovation. (2013). Regional Social Innovation Index. A Regional Index to
Measure Social Innovation. Bilbao: Basque Innovation Agency.
TEPSIE. (2014). Social Innovation Theory and Research: A Summary of the Findings from TEPSIE. A deliverable of the project: “The theoretical, empirical and policy foundations for building social innovation in Europe” (TEPSIE), European Commission – 7th Framework Programme, Brussels: European Commission, DG Research.
Tracey, P. ve Stott, N. (2017). “Social Innovation: a Window on Alternative Ways of Organizing and Innovating”, Innovation: Organization & Management, 19 (1): 51–60.
van Beers, C., Havas, A. ve Chiappero-Martinetti, E. (2015). “Overview of Existing Innovation Indicators”, CRESSI (Creating Economic Space for Social Innovation) Working Papers, No. 24/2015.
Yazar, yapay zekâ araçlarını yukarıda belirttiği kapsamda bilimsel yayın etiğine bağlı kalarak kullandığını beyan etmektedir. Yapay zekâ desteğiyle üretilen içeriklerin tüm sorumluluğu yazara aittir.
