Aktif İşgücü Piyasası Programları ve Genç İstihdamının Yapısal Sorunları

İŞKUR programları genç işsizliğini çözmekten çok yönetmenin araçlarına mı dönüşüyor? Artan katılımcı sayılarının ardında güvencesiz çalışma, kamusal kaynakların bölüşümü ve nitelikli istihdam yaratamayan bir ekonominin yapısal sorunları yatıyor.

Giriş

Türkiye’de genç işsizliği uzun yıllardır ekonominin en önemli sorunlarından biri olmayı sürdürüyor. Son yıllarda açıklanan resmî işsizlik oranlarındaki gerileme ise sorunun hafiflediği izlenimini yaratıyor. Oysa işsizliğin azalması, gençlerin nitelikli, güvenceli ve yeterli gelir sağlayan işlere kavuşması anlamına gelmiyor.

TÜİK verilerine göre 2025 yılında genel işsizlik oranı %8,3’e, genç işsizlik oranı ise %15,3’e geriledi. Ancak aynı yıl istihdam edilenlerin sayısı 54 bin, işgücü ise 200 bin kişi azaldı. Atıl işgücü oranı %29,7’ye ulaşırken genç kadınlarda işsizlik %22,1 olarak gerçekleşti (TÜİK, 2026). Dolayısıyla manşetlerdeki iyileşme, işgücü piyasasının bütününde benzer bir gelişme yaşandığını göstermiyor.

Bu noktada İŞKUR tarafından yürütülen Aktif İşgücü Piyasası Politikalarının (AİPP) gerçek işlevini tartışmak gerekiyor. Mesleki eğitim, işbaşı eğitim, işgücü uyum ve gençlik programları işsizlerin çalışma hayatına geçişini kolaylaştırmayı hedefliyor. Ancak bu programlar, işsizliğin yapısal nedenlerini ortadan kaldırmadan işgücünü sürekli piyasaya hazırlayan mekanizmalara da dönüşebiliyor.

Bu nedenle üç temel soruya yanıt aramalıyız: Programlara katılım gerçekten yeni ve kalıcı istihdam yaratıldığını gösteriyor mu? Kamusal desteklerin maliyeti ve yararları çalışanlar ile işverenler arasında nasıl bölüşülüyor? Eğitimli gençlerin sayısı artarken ekonomi neden yeterince nitelikli iş yaratamıyor?

İstatistiklerin gösterdiği ve gizlediği işsizlik

İşgücü piyasasını değerlendirirken önce hangi göstergenin neyi ölçtüğünü sorgulamak gerekiyor. İktisadi verilerin üretimi ve yorumlanmasına ilişkin önceki bir çalışmada da vurgulandığı gibi, istatistikler ekonomik gerçekliğin kendisi değil, belirli tanımlar ve yöntemler aracılığıyla oluşturulmuş temsilleridir (Dişbudak, 2026).

İşsizlik bunun çarpıcı örneklerinden biridir. Dar tanımlı işsizlik oranıyla atıl işgücü oranı farklı olguları ölçer. Birincisi, belirli iş arama ve işe başlayabilme koşullarını karşılayanları esas alırken; ikincisi, zamana bağlı eksik istihdamı ve potansiyel işgücünü de kapsar. İki gösterge arasındaki büyük farklılık istatistiksel bir çelişki değil, işgücü piyasasındaki sorunların farklı boyutlarının ifadesidir.

Benzer bir ölçüm sorunu aktif işgücü programlarında da ortaya çıkıyor. Programa katılan kişi sayısı, düzenlenen eğitimler ve gerçekleştirilen çalışma günleri faaliyet göstergeleridir. Ancak bunların hiçbiri programın yarattığı ilave istihdamı veya katılımcıların gelecekteki ekonomik güvencesini doğrudan ölçmez.

Program katılımcılarının otomatik olarak işsiz sayılmadığını ya da tamamının istihdam edilmiş kabul edildiğini ileri sürmek doğru değildir. Asıl sorun istatistiklerin yanlış hesaplanmasından ziyade, seçilen başarı göstergelerinin güvencesizliği görünmez kılabilmesidir. Bir programın yüz binlerce kişiye ulaşması idari başarı olabilir; ancak yüz binlerce kişiye gelecek sağlandığının kanıtı değildir.

Programlar büyüyor, istihdam ne kadar artıyor?

İŞKUR’un gençleri ve işsizleri çalışma hayatına hazırlamak amacıyla yürüttüğü programlar son yıllarda önemli sayıda katılımcıya ulaştı. Kurumun 2024 Faaliyet Raporu’na göre, işyerlerinde uygulamalı deneyim kazandırmayı amaçlayan 14.731 İşbaşı Eğitim Programına 65.739 kişi katıldı. Mesleki eğitim kurslarına katılan 3.405 kişi de eklendiğinde, bu iki programdan yararlananların toplamı 69.144’e ulaştı (İŞKUR, 2025a).

Gençlere yönelik diğer uygulamalarda ise katılımcı sayıları daha yüksek. İŞKUR’un Eylül 2026’da yayımladığı verilere göre, 2025–2026 öğretim yılında üniversite öğrencilerine gelir ve çalışma deneyimi sağlamayı amaçlayan İŞKUR Gençlik Programından 133.428 öğrenci yararlandı. İşgücü Uyum Programının eğitimde ve istihdamda olmayan gençlere yönelik, çalışma hayatına katılımını desteklemek amacıyla yürütülen ayağından yararlanan gençlerin sayısı ise 61.616 olarak açıklandı (İŞKUR, 2026a).

Bu rakamlar programların ulaştığı kitlenin büyüklüğünü gösteriyor. Ancak farklı dönemlere ve farklı uygulamalara ait oldukları için doğrudan karşılaştırılmaları doğru değil. Daha önemlisi, programlara katılan kişi sayısı, yeni ve kalıcı bir işe yerleşenlerin sayısını göstermiyor. Dolayısıyla programların gerçek başarısını değerlendirmek için katılımcıların program sonrasında ne kadarının istihdam edildiğini ve bu istihdamın ne ölçüde sürdüğünü bilmek gerekiyor.

Türkiye üzerine yapılmış ampirik çalışmalar da temkinli olmayı gerektiriyor. Hirshleifer vd. (2016), İŞKUR’un işsizlere yönelik mesleki eğitim kurslarını deneysel yöntemle değerlendirdikleri araştırmada ortalama istihdam etkisinin sıfıra yakın ve istatistiksel olarak anlamsız olduğunu gösteriyor. İlk yıl istihdam kalitesinde gözlenen olumlu etkiler üç yıl sonra ortadan kalkıyor. Gökçe ve Erol’un (2022) Aydın’da gerçekleştirdiği yarı deneysel araştırmada da programlara katılım ile istihdam arasında genel olarak anlamlı ilişki bulunmuyor. Bununla birlikte İşbaşı Eğitim Programlarının diğer kurs türlerine göre daha olumlu sonuç verdiği belirtiliyor.

Bu araştırmalar bugünkü bütün programların etkisizliğini kanıtlamıyor. Ancak önemli bir gerçeği ortaya koyuyor: Programlara katılımın artması, ekonomide aynı ölçüde yeni iş yaratıldığı anlamına gelmiyor.

İşgücü uyumu mu, her işe hazır geçici emek mi?

İŞKUR’un İşgücü Uyum Programı (İUP), programların amaçlarıyla faaliyetleri arasındaki çelişkiyi görmemize yardımcı oluyor. Resmî açıklamaya göre programın amacı işsizlere bilgi, beceri, çalışma alışkanlığı ve disiplin kazandırmak. Ancak faaliyet alanları arasında kamusal alanların temizliği, bakım ve onarımı, atık toplama, parkların korunması ve bakım hizmetlerinin desteklenmesi gibi işler de bulunuyor (İŞKUR, 2026b). Bunlar toplum açısından gerekli ve değerli işlerdir. Sorun işlerin niteliği değil, hangi istihdam ilişkisiyle yaptırıldıklarıdır.

Kamu kurumlarının sürekli ihtiyaç duyduğu temizlik, bakım ve destek hizmetlerinin geçici katılımcılarla karşılanması, düzenli personel istihdamının ikame edilmesi riskini doğuruyor. Çay servisi, evrak taşıma ve getir-götür gibi rutin işlerin yaptırılması da benzer bir sorun oluşturabilir. Ancak bu görevlerin yaygınlığı saha araştırmalarıyla belirlenmelidir.

İUP yalnızca gençleri kapsamıyor. Katılımcılar ilk dört hafta haftada beş gün, sonraki haftalarda üç gün çalışabiliyor. Program en fazla on ay sürüyor. Genel sağlık sigortası ile iş kazası ve meslek hastalığı primleri karşılanırken emekliliğe esas uzun vadeli sigorta primleri yatırılmıyor.

Üniversitelere yönelik İŞKUR Gençlik Programı ise ayrı bir uygulama. Resmî açıklamalarda temizlik işleri bu programın faaliyetleri arasında bulunmuyor. Ancak öğrencilerin üniversitelerin idari ve destek faaliyetlerinde görevlendirilmesi, sürekli personel ihtiyacıyla geçici program emeği arasındaki ilişkinin sorgulanmasını gerektiriyor. Kamu kurumlarının süreklilik taşıyan işgücü gereksinimlerinin neden sürekli istihdam yerine geçici programlarla karşılandığı sorusu da yanıtsız bırakılamaz.

Kamuda ucuz emek ve maliyet avantajı: Ekin Bal’ın analizi

Bal’ın (2026) Katman Portal’da yayımlanan çalışması, geçici program emeğinin kamu istihdamı üzerindeki etkilerini somut maliyet hesaplamalarıyla tartışıyor. Bal, bir üniversite çalışanının aylık toplam maliyetini yaklaşık 80 bin TL, ayda 12 gün programa katılan öğrencinin aldığı ödemeyi ise 16.500 TL olarak hesaplıyor. Böylece bir kadrolu çalışanın maliyetiyle yaklaşık beş program katılımcısına ödeme yapılabildiğini gösteriyor. ODTÜ’deki 2.113 kişilik kontenjan üzerinden yaptığı çalışma saati ve maliyet karşılaştırması da geçici program emeğinin sağlayabileceği kapasiteyi görünür kılıyor.

Elbette çalışma saatlerinin eşit olması üretkenliğin, yapılan işlerin veya mesleki niteliklerin eşit olduğu anlamına gelmez. Bal’ın hesaplamaları kadrolu personelin gerçekten ikame edildiğini kanıtlamaz. Ancak kamu kurumlarının bu istihdam biçiminden elde edebileceği maliyet avantajını gösterir.

Bal’ın çalışmasının önemli katkısı, bu avantajı kamuda tasarruf politikaları ve personel istihdamındaki kısıtlamalarla ilişkilendirmesidir. Kamu kurumlarının personel ihtiyacı devam ederken bu ihtiyacın geçici program katılımcılarıyla karşılanabilmesi, istihdam politikasının aynı zamanda maliyet azaltma aracı olarak işlev görmesi riskini doğuruyor.

Üstelik mesele yalnızca ücret farklılığı değildir. Katılımcılar kadrolu çalışanların emeklilik, kıdem tazminatı ve diğer özlük haklarının tamamına sahip değil. Böylece aynı kurum içerisinde farklı sosyal haklara sahip çalışma biçimleri yan yana var olabiliyor.

Bal’ın ortaya koyduğu bu maliyet ve güvence farklılaşması, daha geniş bir bölüşüm sorununa işaret ediyor: Kamu kurumlarının maliyet avantajı elde etmesi, gençlerin daha düşük sosyal korumayla çalışması pahasına mı gerçekleşiyor? Bu soru, yalnızca üniversiteler için değil, geçici program emeğinden yararlanan bütün kamu kurumları için önem taşıyor.

Özel sektör de yararlanıyor: Kamusal kaynak kimin maliyetini karşılıyor?

İşbaşı Eğitim Programları özel sektör işletmelerinde de uygulanıyor. En az beş sigortalı çalışanı bulunan ve diğer koşulları sağlayan işverenler, sigortalı çalışan sayılarının %30’una kadar program katılımcısı talep edebiliyor. Katılımcı ödemeleriyle belirli sigorta primleri kamu tarafından karşılanıyor (İŞKUR, 2026c). Bu destek deneyimsiz gençlerin işe alınmasını kolaylaştırabilir. Ancak işletmelerin işgücü yetiştirme maliyetlerinin toplumsallaştırılması anlamına da geliyor.

Burada üç mekanizma önem kazanıyor: ilave istihdam yaratmayan teşvikler, ikame etkisi ve yerinden etme etkisi.

İlave istihdam yaratmayan teşvikler, işletmelerin kamu desteği olmasa da işe alacakları kişileri teşviklerden yararlanarak çalıştırmaları sonucunda ortaya çıkar. Böylece kamu kaynakları yeni istihdam yaratmak yerine işletmelerin zaten üstlenecekleri maliyetleri karşılar. İkame etkisi, teşvikli katılımcıların başka çalışanların yerine tercih edilmesidir. Yerinden etme etkisi ise destek alan işletmelerin maliyet avantajının, destekten yararlanmayan rakip işletmelerin istihdamını olumsuz etkilemesidir. Türkiye’de bu etkilerin büyüklüğü güvenilir değerlendirmeler yapılmadan belirlenemez. Ancak programların net istihdam yaratıp yaratmadığı da yalnızca katılımcı sayılarından anlaşılamaz.

İşverenlerin belirli istihdam yükümlülükleri bulunuyor. Genel koşullara göre programın ilk dörtte birlik bölümünden sonra devam eden katılımcıların en az %60’ının, 60 günden az olmamak üzere program süresinin en az iki katı kadar istihdam edilmesi gerekiyor. Ancak 2026 sonuna kadar başlatılacak olan imalat sektörü programlarında bu oran %50’ye, zorunlu istihdam süresi ise program süresinin 1,5 katına düşürülmüş durumda. Yükümlülüğe uymayan işverenlere çeşitli yaptırımlar uygulanabiliyor (İŞKUR, 2026c). Bu düzenlemeler kalıcı istihdamı garanti etmiyor. Zorunlu süre tamamlandığında çalışanların kaçı işyerinde kalıyor? İşletmenin toplam kadrolu istihdamı gerçekten artıyor mu?

Gün’ün (2017) emek rejiminin dönüşümü üzerine çalışması da aktif işgücü politikalarının işveren maliyetlerini azaltırken güvencesiz çalışma biçimlerini yaygınlaştırabilme riskine dikkat çekiyor. Kamudaki geçici emek kullanımı ile özel sektördeki işgücü sübvansiyonları farklı mekanizmalar olsa da ortak bir soruyu gündeme getiriyor: İstihdam yaratma maliyetini kim üstleniyor, yaratılan ekonomik avantajdan kim yararlanıyor?

Beşerî sermaye gelişiyor mu, aşınıyor mu?

Aktif işgücü politikaları kuramsal olarak büyük ölçüde beşerî sermaye yaklaşımına dayanıyor. Gençlerin yeterli deneyim ve beceriye sahip olmadığı, eğitim ve uygulamayla istihdam edilebilirliklerinin artırılabileceği varsayılıyor. Ancak Türkiye’deki genç işsizliğini yalnızca beceri eksikliğiyle açıklamak mümkün değil. Ekonominin eğitimli işgücünün niteliklerine uygun yeterli sayıda iş yaratamaması da sorunun önemli bir parçası.

Üniversite mezunu bir gencin aldığı eğitimi gerektirmeyen rutin işlerde çalışması istihdam göstergelerine olumlu yansıyabilir. Ancak bu, eğitim yoluyla oluşturulan beşerî sermayenin üretken biçimde kullanıldığını göstermez. Uzun süre kullanılmayan bilgi ve beceriler zamanla aşınabilir. Bu durum bireyin gelecekteki kazanç olanaklarını ve eğitime yapılan toplumsal yatırımın verimlilik üzerindeki katkısını sınırlar. Dolayısıyla aşırı-eğitim (overeducation), beceri kullanım açığı ve eksik istihdam birbirleriyle bağlantılı yapısal sorunlardır.

Gerçekten beceri kazandırma odaklı bir işbaşı eğitimle, eğitimli bir gencin sürekli tekrarlanan düşük nitelikli görevlerde çalıştırılması aynı sonuçları yaratmaz. Birincisi üretken kapasiteyi geliştirebilirken ikincisi mevcut beşerî sermayenin kullanımını sınırlayabilir. Sorun yalnızca gençlerin işgücü piyasasına uyum sağlayamaması değil, işgücü piyasasının gençlerin sahip olduğu niteliklerden yeterince yararlanamamasıdır.

Genç kadınların karşılaştığı eşitsizlik

Genç işsizliğinin toplumsal cinsiyet boyutu da göz ardı edilemez. Genç kadınlardaki yüksek işsizlik oranı, sorunun yalnızca mesleki eğitim eksikliğiyle açıklanamayacağını gösteriyor. Bakım sorumluluklarının eşitsiz dağılımı, çalışma saatlerinin uyumsuzluğu ve işgücü piyasasındaki ayrımcı uygulamalar, kadınların istihdama erişimini sınırlayabiliyor. Geçici programlar bu yapısal engelleri kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Dolayısıyla genç kadınlara yönelik programların başarısı yalnızca katılım sayılarıyla değil, programların sürekli istihdama geçişi kolaylaştırıp kolaylaştırmadığı ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini azaltıp azaltmadığıyla değerlendirilmelidir.

İşsizlik Sigortası Fonu: Sosyal koruma mı, işveren sübvansiyonu mu?

Programların ekonomi politik açıdan en önemli boyutlarından biri finansmandır.

İşsizlik Sigortası Fonu, işçi ve işveren primleri ile devlet katkısından oluşuyor. İşini kaybeden çalışanlara gelir güvencesi sağlamak temel işlevlerinden biri. Mevzuat, Fon kaynaklarının istihdam programlarında kullanılmasına da olanak tanıyor. Ancak harcamaların yasal olması, bölüşüme ilişkin sonuçlarının tartışılmasını gereksiz kılmıyor. Işık ve Güneşer Demirci (2024), özellikle pandemi döneminde Fonun işsizlerin gelir kaybını telafi etme işlevinden işveren desteklerini finanse eden bir yapıya doğru dönüşümünü eleştirel biçimde inceliyor.

İŞKUR verilerine göre 2024 yılında İşsizlik Sigortası Fonu’ndan işsizlik ödeneği için 45,73 milyar TL harcanırken teşvik ve destek ödemeleri 71,06 milyar TL’ye ulaştı. Başka bir ifadeyle, teşvik ve destek harcamaları işsizlik ödeneğinin yaklaşık 1,55 katı oldu (İŞKUR, 2025b). Kuşkusuz bu karşılaştırma, teşviklerin tamamının verimsiz olduğunu göstermiyor. Ancak Fon kaynaklarının kullanımında önemli bir bölüşüm sorununa işaret ediyor. İşsizlik ödeneği, işini kaybeden çalışanların gelir kaybını telafi etmeyi amaçlarken işverenlere yönelik teşvikler, işletmelerin istihdam maliyetlerini azaltıyor. Bu destekler gerçekten ilave ve kalıcı istihdam yarattığında toplumsal yarar sağlayabilir. Buna karşılık, kamu desteği olmasa da gerçekleştirilecek işe alımların finanse edilmesi durumunda, işletmelerin zaten üstleneceği maliyetler kamusal kaynaklarla karşılanmış oluyor. Dolayısıyla asıl mesele, Fon kaynaklarının ne kadarının harcandığından çok, bu harcamaların kimlere yarar sağladığı ve ne ölçüde yeni istihdam yarattığıdır.

Genç işsizliğinin sorumluluğu gençlere mi yükleniyor?

Aktif işgücü politikalarının yaygınlaşması, işsizliğin giderek bireysel eksiklikler üzerinden açıklanması riskini de beraberinde getiriyor. Genç, iş bulamıyorsa yeterli deneyime sahip değildir. Deneyim kazandığı hâlde iş bulamıyorsa becerileri piyasanın ihtiyaçlarına uygun değildir. Böylece işsizliğin sorumluluğu giderek iş arayan bireye yüklenirken, ekonominin yeterli sayıda nitelikli iş yaratamaması arka planda kalıyor. Oysa işsizlik yalnızca işgücü arzının özelliklerinden kaynaklanmaz. Yetersiz toplam talep, üretken yatırımların sınırlılığı, teknolojik kapasite ve üretim yapısının özellikleri de istihdam olanaklarını belirler.

Ekonominin yaratabildiği nitelikli iş sayısı sınırlıysa daha fazla gencin kurslara katılması bu sınırı kendiliğinden değiştirmez. Aynı işlere başvuran daha fazla eğitimli aday ortaya çıkabilir; ancak iş sayısı artmadıkça yapısal sorun devam eder. Bu nedenle aktif işgücü politikaları kapsamlı bir sanayi, teknoloji ve kalkınma politikasının yerine geçirilemez. Yüksek katma değerli sektörlerde üretken yatırımları geliştiren, beceri kullanımını artıran ve güvenceli istihdam yaratan bir stratejinin tamamlayıcısı olmalıdır.

Sonuç: İşsizliği yönetmek, işsizliği çözmek değildir

İŞKUR programlarının gençlere gelir desteği sağlaması ve çalışma deneyimi kazandırması önemlidir. Ancak bunların varlığı kalıcı ve nitelikli istihdam yaratıldığını kanıtlamaz.

Gerçek başarıyı ölçmek için katılımcıların 6, 12 ve 24 ay sonraki istihdam durumları, ücretleri, sosyal güvenlik koşulları ve eğitimleriyle yaptıkları iş arasındaki uyum açıklanmalıdır. Destek alan işletmeler, desteklenmeyen benzer işletmelerle karşılaştırılmalı; ilave istihdam yaratmayan teşviklerin boyutu ile ikame ve yerinden etme etkileri bağımsız değerlendirmelerle ölçülmelidir.

Kamu kurumlarının sürekli işgücü ihtiyaçlarını geçici programlarla karşılaması denetlenmeli, İşsizlik Sigortası Fonu kaynakları doğrulanabilir ilave istihdam ve sosyal koruma hedefleriyle ilişkilendirilmelidir.

Ancak daha önemlisi, genç işsizliğinin sorumluluğunu sürekli gençlerin beceri eksikliklerinde arayan anlayış terk edilmelidir. Türkiye’nin ihtiyacı, gençleri durmaksızın işgücü piyasasına hazırlamaktan çok, onların niteliklerini değerlendirebilecek üretken ve güvenceli işler yaratmaktır.

Gençleri bir geçici programdan diğerine taşımak, onlara gelecek sunmak değildir. İşsizliği yönetmek mümkündür; ancak üretim yapısını değiştirmeden ve güvenceli istihdam yaratmadan işsizliği çözmek mümkün değildir.

Kaynakça

Bal, E. (2026, 2 Mart). İŞKUR Gençlik Programı: Ne getiriyor? Ne götürüyor? Katman Portal. https://doi.org/10.5281/zenodo.19535443

Dişbudak, C. (2026, 14 Ekim). İktisadi analizde veri ve ölçüm sorunu: Güvenilirlik, manipülasyon ve ekonometrik çıkarım. Katman Portal. https://doi.org/10.5281/zenodo.23348885

Gökçe, P. Ö., & Erol, H. (2022). Aktif istihdam politikalarının etki değerlendirmesi: Aydın ili örneği. Çalışma ve Toplum, 5(75), 2795–2838. https://doi.org/10.54752/ct.1191462

Gün, S. (2017). Aktif işgücü piyasası politikaları bağlamında yerleşik emek rejiminin dönüşümü (Sahadan notlar). Çalışma İlişkileri Dergisi, 8(1), 62–77. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cider/article/409564

Hirshleifer, S., McKenzie, D., Almeida, R., & Ridao-Cano, C. (2016). The impact of vocational training for the unemployed: Experimental evidence from Turkey. The Economic Journal, 126(597), 2115–2146. https://doi.org/10.1111/ecoj.12211

Işık, E., & Güneşer Demirci, A. (2024). Covid-19 pandemisi döneminde Türkiye’de İşsizlik Sigortası Fonunun işlev ve amacındaki dönüşüm: İşsizlik Sigortası Fonunun işveren destek fonuna dönüşüm serüveni. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2). https://dergipark.org.tr/tr/pub/cagsbd/article/1411563

İŞKUR. (2025a). 2024 yılı faaliyet raporu. Türkiye İş Kurumu. https://media.iskur.gov.tr/102116/2024-yili-faaliyet-raporu.pdf

İŞKUR. (2025b). İşsizlik Sigortası Fonu Bülteni: Ocak 2025. Türkiye İş Kurumu. https://media.iskur.gov.tr/105847/01_ocak-2025-bulten.pdf

İŞKUR. (2026a). Gençliğin Üretim Çağı (GÜÇ): Program göstergeleri. https://guc.iskur.gov.tr/

İŞKUR. (2026b). İşgücü Uyum Programı. https://www.iskur.gov.tr/is-arayan/aktif-isgucu-programlari/isgucu-uyum-programi/

İŞKUR. (2026c). İşbaşı Eğitim Programları hakkında sıkça sorulan sorular. https://engelsiz.iskur.gov.tr/sikca-sorulan-sorular/

TÜİK. (2026). İşgücü istatistikleri, 2025. Türkiye İstatistik Kurumu. https://veriportali.tuik.gov.tr/Bulten/Index?dil=1&p=57996