# Katman Portal

> İktisat Portalı


## Posts

- [İklim Krizi Bir Finansman Sorunu mudur?](https://katmanportal.com/iklim-krizi-bir-finansman-sorunu-mudur/): Yeşil finans, ekolojik süreçlerin finansal varlıklara dönüştürülmesi sürecidir. İklim krizinin mevcut birikim rejimiyle bağlantısını ıskalayan yaklaşımlar, krizi yapısal bir sistem sorunu değil, basit bir piyasa başarısızlığı olarak tanımlamaktadır.
- [Zenginleşen Sermaye, Dışlanan Emek: Bölüşümde Ne Değişti?](https://katmanportal.com/zenginlesen-sermaye-dislanan-emek-bolusumde-ne-degisti/): Büyüme devam ederken emek payı neden küçülüyor, bu süreci hangi yapısal mekanizmalar besliyor? Emek payındaki gerileme ne tür ekonomik ve toplumsal sorunlar yaratıyor? Bu yazı, küresel ölçekte düşen emek payını teknoloji, piyasa gücü ve kurumsal faktörler ekseninde politik ekonomi perspektifiyle inceliyor.
- [Enerji Güvenliğinin Geri Dönüşü: Kavramsal Bir Çerçeve](https://katmanportal.com/enerji-guvenliginin-geri-donusu-kavramsal-bir-cerceve/): Son yıllarda artan jeopolitik krizler ve küresel güç mücadeleleri, enerji güvenliğini yeniden öne çıkan bir kavram haline getirmiştir.
- [Sermaye Hareketleri Serbestleşmesi ve Kalkınmakta Olan Ülkelerde Kadın İstihdamı](https://katmanportal.com/sermaye-hareketleri-serbestlesmesi-ve-kalkinmakta-olan-ulkelerde-kadin-istihdami/): Bu yazı, kalkınmakta olan ülkelerde sermaye hareketleri serbestleşmesinin, ticarete konu olan sektörlerdeki kadın istihdamını hangi yollardan etkilediğini açıklamaktadır.
- [Sosyal Güvenlik Ponzi Değildir, Olamaz (I)](https://katmanportal.com/sosyal-guvenlik-ponzi-degildir-olamaz-i/):  Bir yapının Ponzi olarak nitelendirilebilmesi için yüksek getiri vaadiyle gönüllü katılımcı toplaması ve katılımcıların istedikleri anda çıkabilmesi gerekir. 5502 sayılı Kanun'la 2006'da kurulan SGK ise zorunlu katılıma dayalı, herhangi bir yüksek getiri vaadi olmadan sosyal güvenlik hizmeti sunan bir kamu kurumudur. Bu yazı dizisinin amacı, son zamanlarda ‘Ponzi’ olmakla suçlanan SGK'nın tarihsel gelişimini inceleyerek, onun bir Ponzi düzeneği olmadığını ve olamayacağını göstermektir.
- [Politik Ekonominin Yöntemi ve Althusser’in Yanılgısı](https://katmanportal.com/politik-ekonominin-yontemi-ve-althusserin-yanilgisi/): Politik ekonominin yöntemini ve diğer sosyal bilim disiplinleriyle ilişkilenmesini netleştirmek için Althusser'in yanılgısından yola çıkan, eleştirel realizmin etrafından dolaşırken Althusser'in çekirdeğini koruyan bir yöntem yolculuğuna ihtiyaç duymaktayız.
- [Milletlerin Zenginliği 250 Yaşında (I): İki Adam Smith](https://katmanportal.com/milletlerin-zenginligi-250-yasinda-i-iki-adam-smith/): “Piyasa peygamberi” olarak sunulan Adam Smith ile İskoç Aydınlanması’nın eleştirel düşünürü olan tarihsel Adam Smith aynı kişi değildir. Milletlerin Zenginliği’nin indirgemeci bir yorumuna dayanarak oluşturulan popüler imge, Smith’i neoliberal bir piyasa ideoloğuna indirgerken, onun kapitalist toplumun çelişkilerini sorgulayan çok katmanlı düşünsel mirasını görünmez kılmıştır.
- [İklim Krizi Çağında Tarım (I): Su, Verimlilik ve Uyum](https://katmanportal.com/iklim-krizi-caginda-tarim-i-su-verimlilik-ve-uyum/): İklim değişikliği artık yalnızca çevresel bir tartışma başlığı değil; üretim kararlarını, yatırım planlarını ve gıda güvencesi doğrudan etkileyen bir ekonomik gerçeklik. Artan iklim baskısı Türkiye tarımında verimlilik sorunlarını daha görünür hale getirmekte. Bu noktada su meselesi bir doğal kaynak sorunun yanı sıra, doğrudan verimlilik ve uyum kapasitesi sorunu olarak karşımıza çıkmakta.
- [Sven Beckert’in “Kapitalizm”i ya da “Nobel” Masallarında Anlatılmayanlar (I)](https://katmanportal.com/sven-beckertin-kapitalizmi-ya-da-nobel-masallarinda-anlatilmayanlar-i/): Geri kalmış Avrupa nasıl oldu da kısa sürede herkesin önüne geçti? Kilit nokta kapsayıcı kurumlar ve serbest piyasa mı yoksa pro-kapitalist devlet, yağma ve kölelik mi? Zorla mülksüzleştirmeden mülkiyet hakkı olur mu? Tüccarlar devrimci miydi yoksa asalak mı? Kapitalizm İngiltere’de çıkıp tüm dünyaya mı yayıldı yoksa ta en başından küresel miydi? Ve daha fazlası...
- [Kârlılık Üzerine](https://katmanportal.com/karlilik-uzerine/): Artan hayat pahalılığı, gelir dağılımındaki adaletsizlik sorusunu beraberinde getiriyor. Bu yazıda, Türkiye’nin en büyük 500 firmasının bilanço verilerini kullanarak geçtiğimiz yıllarda firmaların kâr oranlarının nasıl değiştiğini incelemeye çalıştım. Patronlar pek de memnun görünmüyor.
- [Çocukları Ne Yapmalı?  (I)](https://katmanportal.com/cocuklarla-ne-yapmali-i/): "İyi beslenmiş, sağlıklı bir çocuk, bir yaşına geldiğinde, son derece lezzetli, besleyici ve faydalı bir yiyecektir… " Bir çocuğun değeri nasıl ölçülür? Jonathan Swift’in Mütevazı Bir Öneri’sinden bugüne, çocukların ve nüfusun siyasal iktisatta nasıl bir muhasebe kalemine dönüştürüldüğünü tartışan bir yazı dizisi.
- [Türkiye’de Hanehalkı Borçlanma Rejiminin Yeniden Yapılanması (2002–2025) (I)](https://katmanportal.com/turkiyede-hanehalki-borclanma-rejiminin-yeniden-yapilanmasi-2002-2025-i/): Bu çalışma, 2002–2025 döneminde Türkiye’de hanehalkı borçlanma rejiminin geçirdiği yapısal dönüşümü kredi kompozisyonundaki değişim ve borcun toplumsal işlevi üzerinden incelemektedir. 2000’li yıllarda kredi genişlemesi, iç talebe dayalı büyüme stratejisinin temel bileşenlerinden biri olarak hem tüketimi genişletmiş hem de konut üzerinden mülkiyet edinimini teşvik etmiştir. Ancak 2022 sonrasında borç kompozisyonu belirgin biçimde değişmiş; konut kredilerinin payı gerilerken kısa vadeli ve yüksek maliyetli borç biçimleri ağırlık kazanmıştır. Bu dönüşüm, borcun büyümeyi taşıyan bir araç olmaktan çıkarak reel ücret erozyonu karşısında hanehalkının geçimini sürdürebilmesinin kırılgan bir dayanağına dönüştüğünü göstermektedir. Makroihtiyati müdahalelerle yönetilen bu yeni evre, borç servis kapasitesindeki aşınma üzerinden rejimin sürdürülebilirlik sınırlarını görünür kılmaktadır.
- [Ana Akım İşgücü İktisadında “Sömürü” Benzeri Kavramsallaştırmalar: Bir Kategorizasyon Denemesi](https://katmanportal.com/ana-akim-isgucu-iktisadinda-somuru-benzeri-kavramsallastirmalar-bir-kategorizasyon-denemesi/): Bu yazı dizisi, ana akım işgücü iktisadında ücretin denge düzeyinden sapmasını ele alan yaklaşımları inceleyecektir. Bu ilk yazıda söz konusu katmanların kavramsal çerçevesi ele alınacaktır. İzleyen yazılarda ise seçilmiş metin ve isimler bu çerçeve içinde tartışılacaktır.
- [Türkiye’de Konut Krizi: Barınmadan Rant Aracına Dönüşüm](https://katmanportal.com/turkiyede-konut-krizi-barinmadan-rant-aracina-donusum/): Türkiye’de neden konut almak her geçen gün zorlaşıyor? Bu piyasa kimler için nasıl çalışıyor sorusunu tartıştığımız yazı serisinin ilki.
- [Kalkınma Gündeminin Katmanları](https://katmanportal.com/kalkinma-gundeminin-katmanlari/): 21. yüzyılda kalkınma tartışmaları, tasarlanan gündemler ile kapitalizmin eşitsiz tarihsel gelişim süreçleri arasındaki ilişkiyi yeniden düşünmeyi gerektiriyor. Kalkınma biçimlerine yönelik, “D/d” ayrımı bu çok katmanlı yapıyı analiz etme noktasında önemli bir işlev üstleniyor.
- [Yaşlanan Nüfus, Göçmen Karşıtlığı ve Kadın İşgücü Potansiyeli](https://katmanportal.com/yaslanan-nufus-gocmen-karsitligi-ve-kadin-isgucu-potansiyeli/): Nüfusun yaşlanması ve göçmen karşıtlığının artmasıyla, iş gücü açıkları büyümeyi tehdit ediyor. Demografik fırsat penceresinin kapandığı Türkiye'de, kadın istihdamı bu açıkları kapatabilecek kritik bir kaynak.
- [‘Ev Gençleri’: Bulanık Bir Kavram, Ciddi Bir İktisadi-Toplumsal Mesele](https://katmanportal.com/ev-gencleri-bulanik-bir-kavram-ciddi-bir-iktisadi-toplumsal-mesele/): Ev Gençleri tanımı net bir çerçeveye sahip midir? Kavram ve hesaplama çeşitliliğinden, toplumsal cinsiyet farklılıklarına kadar bulanık bir tanımla karşı karşıyayız.
- [Türkiye’de Demokratik Bunalımın Boyutları (II)](https://katmanportal.com/turkiyede-demokratik-bunalimin-boyutlari-2/): Küresel eğilimlerle karşılaştırıldığında, Türkiye demokrasisinin yaklaşık son yirmi yılda daha önce deneyimlenmemiş derinlikte bir düşüş gösterdiği anlaşılıyor. Türkiye’nin demokratik bunalımının boyutları, dünyadan çok ülkeye özgü yani gayet ‘yerli ve millî’ görünüyor.
- [İşkur Gençlik Programı: Ne Getiriyor? Ne Götürüyor?](https://katmanportal.com/iskur-genclik-programi-ne-getiriyor-ne-goturuyor/): İŞKUR Gençlik Programı ile öğrencilere bu para neden ödeniyor? Kontenjanlar her yıl neden artırılıyor? Mevcut üniversite emekçilerine yansıması neler olacak?
- [Kur Şoku Sadece Maliyet mi Demek? Etiketlerin Perde Arkası (I)](https://katmanportal.com/kur-soku-sadece-maliyet-mi-demek-etiketlerin-perde-arkasi-i/): Bu yazı, Türkiye’deki enflasyonun sadece maliyet yönünü değil, firmaların kar marjları (markup) üzerinden de ele almaktadır. Küresel para hiyerarşisinde üst sıralarda yer almayan ve dolara bağımlı olan ekonomimizde, kur artışları firmalar için sadece bir maliyet yükü değil, aynı zamanda belirsizlikten faydalanıp fiyatlama politikalarını değiştirdikleri bir stratejiye dönüşmektedir. İki yazı şeklinde yayınlanacak bu dizinin ilk kısmında gelişmekte olan ülkelerde doların önemli ve enflasyonla ilişkisi ele alınırken, bu ilişkinin daha önce ele alınmayan bir kavram olarak kar marjlarıyla da enflasyonda etkisinin olabileceği tartışılmaktadır.
- [Türkiye’de Beşerî Sermaye (I)](https://katmanportal.com/turkiyede-beseri-sermaye-i/): Yirmi birinci asrın ilk çeyreğini geride bırakmışken, Türkiye, beşerî sermayesinin niceliği ve niteliği bakımından ne durumda, ne yapmalı? Bir yazı dizisi.
- [Niçin Vergi Öderiz? Neler ve Kimler için Harcarız?](https://katmanportal.com/nicin-vergi-oderiz-neler-kimler-icin-harcariz/): Türkiye’de vergi yükü aşırı mı? Yoksa adaletsiz mi? Kamu harcamaların yetersizliği, az vergi ödediğimiz için mi?
- [Şimşek Yönetiminin İstikrar Arayışları: Sıcak Para Aracılığıyla Dezenflasyon, Yine, Yeniden](https://katmanportal.com/simsek-yonetiminin-istikrar-arayislari-sicak-para-araciligiyla-dezenflasyon-yine-yeniden/): Şimşek yönetiminde AKP idaresi enflasyon ile mücadelede ana politika aracı olarak ulusal faizlerin yüksek, döviz kuru aşınma oranının (devalüasyonun) düşük tutulmasına dayandırmaktadır. Ortodoks istikrar programlarının en önemli unsuru olan bu politika bileşenin bedeli Türkiye’de sanayisizleşme ve kronik işsizlik / enformelleşme / güvencesiz istihdam olarak gerçekleşmektedir.
- [Spagetti Kâsesine “Bu” Baharat Fazla mı? Ya da Serbest Ticaret Anlaşmaları Ne Değildir?](https://katmanportal.com/spagetti-kasesine-bu-baharat-fazla-mi-ya-da-serbest-ticaret-anlasmalari-ne-degildir/): Dünya ticareti DTÖ'deki çok taraflı "uzlaşısızlıktan", ikili anlaşmalara yönelirken, şimdilerde art arda imzalanan serbest ticaret anlaşmaları korumacılığın geri dönüşü demek olmayabilir.
- [Altın Üzerine Sorgulamalar (I)](https://katmanportal.com/altin-uzerine-sorgulamalar/): Türkiye’de altının enflasyonla, kamu borcuyla, yastıkla, düğün dernekle olan ilişkilerini; jeopolitik gerilimler ile doların bitişi anlatısının altın fiyatlarına etkisini sorguluyoruz.
- [Katmanlar Arasılık ve Gerçekçi-İlişkisel İncelemeler](https://katmanportal.com/katmanlar-arasilik-ve-gercekci-iliskisel-incelemeler/): Katman kelimesi hem bir örtüyü hem de bir hiyerarşik ilişki içerisindeki düzeyleri çağrıştıran metaforlar akla getiriyor. Jeolojik tabakalar gibi varlığa dair derinlikli dinamikler barındıran, tortu tabakaları gibi tarihsel birikimler barındıran, toplumsal katmanlar gibi medeniyetlerle birlikle ne tür eşitsizliklerin zuhur ettiğine işaret edebilecek bir kavram. Katman, tam da bu çağrışımlarıyla yöntemsel yaklaşımımı çerçeveliyor. Bu ilk yazımla okuyucularımı gerçekliğin katmanlarının derinliklerine doğru bir yolculuğa davet ediyorum!
- [Ekonominin Dinamosu Yatırım, ama Nasıl?](https://katmanportal.com/ekonominin-dinamosu-yatirim-ama-nasil/): Bu metin, yatırım kavramını politik iktisat perspektifinden ele alarak, kapitalist ekonomilerde yatırımın rolünü, içeriğini, aktörlerini ve sürdürülebilir refah için gereken koşulları tartışıyor. Yatırımların ekonomik büyümeyi ve refahı nasıl etkilediği, ancak yatırım ile oluşan yeni gelirlerin dağılımının adil olup olmayacağı sorusunu gündeme getiriyor.
- [Sınırda Karbon mu Var?](https://katmanportal.com/sinirda-karbon-mu-var/): Bu yazı, SKDM’nin AB’nin iklim politikasının maliyetini nasıl büyük ölçüde tedarikçilerine ve özellikle küresel Güney’deki ihracatçı ülkelere yansıtan, asimetrik etkileri güçlü bir düzenleme olduğunu tartışıyor.
- [Türkiye ve Diğer Gelişmekte Olan Ülkelerde Döviz Kuru ve Enflasyon Dinamikleri (I)](https://katmanportal.com/turkiye-ve-diger-gelismekte-olan-ulkelerde-doviz-kuru-ve-enflasyon-dinamikleri-i/): Kur şokları enflasyonu hangi kanallardan etkiler? Türkiye ve gelişmekte olan ülkelerde karşımıza çıkan dinamik kur-enflasyon ilişkisinin örüntüleri nelerdir? Bu yazı dizisi Türkiye ve benzer ülkelerde tekrar tekrar görülen ve yakın gelecekte tekrar etmesi muhtemel örüntülere ışık tutmayı hedeflemekte.
- [Çin Nereye Gidiyor?](https://katmanportal.com/cin-nereye-gidiyor/): Çin son 30 yılın ekonomik mucizesi. Olağanüstü büyüme performansı ile az gelişmiş bir ülkeden orta gelirli bir ülke düzeyine yükseldi, dünyanın ikinci büyük ekonomik gücü oldu. Çin, özellikle ABD’nin baskılarına karşın büyümeye devam edebilecek mi? Teknoloji taklit ve transfer eden bir ülkeden teknoloji üreten bir ülkeye dönüşebilecek mi?
- [Bölgesel İnovasyon Sistemlerinin Evrimi ve Bölgesel Kalkınma](https://katmanportal.com/bolgesel-inovasyon-sistemlerinin-evrimi-ve-bolgesel-kalkinma/): Bu yazı bölgesel inovasyon sistemleri yaklaşımının evrimini ve olası yeni nesil bölgesel inovasyon politikalarının dönüşüm patikalarını özetlemektedir.
- [Türkiye’de Demokratik Bunalımın Boyutları  (I)](https://katmanportal.com/turkiyede-demokratik-bunalimin-boyutlari-1-bolum/): Türkiye’de demokrasinin son yıllarda epeyce aşındığını hepimiz biliyoruz. Ancak veriyle incelendiğinde bu demokratik gerileme, pek çoğumuzun tahmin edebileceğinden daha büyük ve derin görünüyor.
- [Engel Kanunu Ne Diyor? Enflasyonun “Eksik” Yılları: 2020–2022](https://katmanportal.com/enflasyon-hesabinin-2020-2022-icin-duzeltilmesi/): Tahminlerime göre TÜİK enflasyonu 2020-22 arası için birikimli olarak az ölçmüştür. Dolayısıyla da 2023 itibariyle reel harcanabilir gelir TÜİK’in açıkladığı gibi rekor bir seviyede değil, 2013’teki seviyesi civarındadır.
- [Emek Verimliliği ve Reel Ücretler Arasındaki Dinamik Kopuş (I): Neoliberal Dönüşümün Makro İktisadi ve Politik Ekonomik Analizi](https://katmanportal.com/emek-verimliligi-ve-reel-ucretler-arasindaki-dinamik-kopus-neoliberal-donusumun-makro-iktisadi-ve-politik-ekonomik-analizi-i/): Neoklasik varsayım çöktü: Ücret-verimlilik açığı kalıcılaştı; teknoloji, sendikasızlaşma, kurumsal erozyon ve finansallaşma kârı büyütüp ücreti düşürdü; kapsamlı düzenleme acilen şart.
- [Yapay Zekâ ve İşgücü Piyasası: Türkiye Ne Kadar Hazır?](https://katmanportal.com/yapay-zeka-ve-isgucu-piyasasi-turkiye-ne-kadar-hazir/): Yapay zeka teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, işgücü piyasalarının geleceğine ilişkin köklü sorular doğuruyor. Bu yazı, Keynes'in "teknolojik işsizlik" kavramından Acemoğlu ve Restrepo'nun "yer değiştirme" ve "üretkenlik" etkilerine uzanan teorik tartışmayı ele alarak, yapay zekanın önceki teknolojik dönüşümlerden farklarını inceleme amacı taşıyor. Türkiye'nin genç nüfusu ve dijitalleşme potansiyeli fırsatlar sunarken, yüksek kayıt dışılık ve eğitim sistemindeki yapısal sorunlar ciddi riskler barındırıyor. Bu doğrultuda, yazı; eğitim reformu, yaşam boyu öğrenme altyapısı ve kapsayıcı sosyal koruma sistemleri üzerine politika önerileriyle sonlanıyor.
- [Türkiye’de Kadın İstihdamı: Yapısal Sınırlar ve Aile Merkezli Bir Rejimin Yeniden İnşası](https://katmanportal.com/turkiyede-kadin-istihdami-yapisal-sinirlar-ve-aile-merkezli-bir-rejimin-yeniden-insasi/): Türkiye’de kadın istihdamı son yirmi yılda sınırlı bir artış gösterirken, bu artış büyük ölçüde eğitim bileşiminin değişiminden kaynaklanıyor; kamusal bakım hizmetlerinin yokluğu ise kadınların çalışma hayatına katılımını kalıcı biçimde sınırlıyor.
- [Üniversite ve İstihdam Üzerine](https://katmanportal.com/universite-ve-istihdam-uzerine/): Türkiye’nin temel istihdam sorunu üniversite mezunu fazlalığından kaynaklanmıyor. Veriler, üniversite mezunlarının işsizlik oranı görece yüksek olsa da istihdam oranlarının diğer eğitim gruplarından belirgin biçimde daha yüksek olduğunu gösteriyor. Çözüm üniversiteyi küçültmek değil; eğitim kalitesini, bakım ekonomisine yatırımları, çalışma saatlerinin düşürülmesini ve üniversite özerkliğini güçlendiren politikaları hayata geçirmek.
- [Seksen Yıllık “Gecikmenin” Ardından Gelen Revizyon: 2025 Ulusal Hesaplar Sistemi](https://katmanportal.com/seksen-yillik-gecikmenin-ardindan-gelen-revizyon-2025-ulusal-hesaplar-sistemi/): Uzun süren sessizliğin ardından Ulusal Hesaplar Sisteminde yapılan son revizyon önemli bir kırılmaya işaret ediyor.
- [Yağmacı İçgüdüler, Aylak Sınıflar ve Ulusötesi Kapitalist Yırtıcılar: Epstein Dosyaları Üzerine Bir Tartışma](https://katmanportal.com/yagmaci-icguduler-aylak-siniflar-ve-ulusotesi-kapitalist-yirticilar/): Kanımca Epstein dosyalarının açığa çıkardıkları, birkaç güçlü bireyin ahlaki çürümesi ya da kriminal sapkınlıklarıyla açıklanamayacak kadar derinlere gidiyor. Burada ifşa olan şey aslında bizzat sistemin kendisidir.
- [Siyasal Kapitalizm: Durgunluk ve Yeni Birikim Rejimi](https://katmanportal.com/siyasal-kapitalizm-durgunluk-ve-yeni-birikim-rejimi/): Bu makale, Amerikan siyasetindeki sertleşmeyi “kültür savaşları” başlığına sıkıştırmak yerine, daha derindeki bir soruya odaklanıyor: Uzun süredir yavaşlayan kapitalizm, siyasetin dilini ve işleyişini nasıl değiştiriyor? 2022 ara seçimleri sonrasında Dylan Riley ve Robert Brenner’in ortaya attığı “siyasal kapitalizm” kavramı, durgunluk koşullarında kârın artık üretken yatırımdan çok devletle kurulan ilişkiler, düzenleme savaşları ve siyasal erişim kanalları üzerinden şekillendiğini iddia ediyor. Makale, bu tezi temel alarak güncel tartışmanın ana hatlarını izliyor. Tim Barker’ın “yeni bir şey yok” itirazı, Aaron Benanav’ın durgunluk ve emek piyasaları vurgusu, Grey Anderson ve Lola Seaton’un jeopolitik rekabet, sanayi politikası ve statü grupları siyaseti üzerine katkıları, “siyasal kapitalizm” çerçevesinin neyi açıkladığını ve nerede zorlandığını görünür kılıyor. Üretimci koalisyonların yerini mali koalisyonların alması, devlet destekli birikim biçimleri ve “memnuniyetsizliğin” kimlikler etrafında siyasete tercüme edilmesi, tartışmanın ortak eksenleri olarak öne çıkıyor. Sonuç olarak makale, “siyasal kapitalizm” kavramının yalnızca bir ekonomi politik teşhis değil, aynı zamanda meşruiyet krizlerini ve kamusal algıyı anlamak için de güçlü bir mercek sunduğunu savunuyor.
- [Sorular ve Cevaplar Üzerine](https://katmanportal.com/sorular-ve-cevaplar-uzerine/): Davos 2026 konuşmaları, küresel sorunlara dair uzlaşıdan çok açıklama düzeyinde bir çoğulluk olduğunu gösteriyor: liderler aynı olgular hakkında konuşsalar da farklı “neden?” sorularına (koordinasyon başarısızlığı, uygulanabilirlik kısıtı, kırılganlık) cevap veriyorlar. Sorun, aktörlerin tutarsızlığı değil; bu farklı açıklamaların birbirini ikame edemeyen politika mekanizmaları gerektirmesi ve küresel yönetişimin çoğu zaman tek bir baskın mekanizmaya dayanmasıdır. Bu açıdan, küresel tıkanıklıklar, yanlış politikaların yanı sıra yanlış bir şekilde ortak olduğu varsayılan sorulardan da kaynaklanıyor.
- [Yapay Zekâyı Anlamak (I): Akıllı Makine Hayalinden Akıl Yürütmenin Hesaplanmasına](https://katmanportal.com/yapay-zekayi-anlamak-i-akilli-makine-hayalinden-akil-yurutmenin-hesaplanmasina/): İlk yazıda Aristoteles’ten Descartes’a, oradan Leibniz, Bayes ve Laplace’a uzanarak hem emeğin hem de düşünme süreçlerinin akıllı makinelerle ikame edilmesi fikrinin erken izlerini sürüyoruz.
- [Kapitalizmin Temel Analiz Birimi “İşletme” Olabilir Mi? (II)](https://katmanportal.com/kapitalizmin-temel-analiz-birimi-isletme-olabilir-mi-ii/): Bir önceki yazımızda kapitalizmle özdeş bir yapı olan “işletme”yi tartıştıktan sonra Lazonick’in Yenilikçi İşletme Teorisi’ne kısa bir giriş yapmıştık. Bu yazıda teoriyi detaylandırıp teorinin metodolojik, ideolojik ve siyasi potansiyelini irdeleyelim.
- [Sven Beckert’in “Kapitalizm”i ya da “Nobel” Masallarında Anlatılmayanlar (III)](https://katmanportal.com/sven-beckertin-kapitalizmi-ya-da-nobel-masallarinda-anlatilmayanlar-iii/): Köle emeği kapitalizmin gelişmesinde belirleyici bir role sahip oldu. Kapitalizm, zaman zaman kölelik ile beraber işleyecek kadar esnek bir yapıydı; ancak bu, Beckert’in iddia ettiğinin aksine, ücretli emeğin kapitalizmin tanımlayıcı bir unsuru olmadığı anlamına gelmiyor.
- [Patronlar Neden Var?](https://katmanportal.com/firma-uzerine/): Sosyal bilimlerde modası geçtiği düşünülen bir konuya dönme zorunluluğunun doğduğunu düşünüyorum: işçi-patron ilişkisi, yani kapitalist firma neden var?
- [Enflasyonla Mücadele Programı’nın Neresindeyiz? “Parasal Olmayan Meselelerle, Parasal Politikalarla Mücadelenin Kaçınılmaz Sonu”](https://katmanportal.com/enflasyonla-mucadele-programinin-neresindeyiz-parasal-olmayan-meselelere-parasal-politikalarla-mucadelenin-kacinilmaz-sonu/): TCMB 2026 yıl sonu enflasyon tahminlerini yukarı doğru güncellemiş ve dezenflasyon programının başarısızlığını ilan etmiştir... Ancak, parasal olmayan ve yapısal nitelikli sorunları para politikası araçlarıyla çözmek mümkün değildir
- [Altın Üzerine Sorgulamalar (IV) – Türkiye Üzerine Son Sözler (1. Kısım)](https://katmanportal.com/altin-uzerine-sorgulamalar-iv-turkiye-uzerine-son-sozler-1-kisim/): Birkaç uzun alıntı, biraz tarih, biraz düşünce tarihi eşliğinde altın konusuna nasıl yaklaşılması gerektiği üzerine bazı gözlemleri ön plana çıkarıp, sonunda Türkiye’ye dönüyor ve altının sorunlarımızın kaynağı değil de aynası olabileceğine dikkat çekiyoruz.
- [Türkiye’de Beşerî Sermaye  (IV)](https://katmanportal.com/turkiyede-beseri-sermaye-iv/): Türkiye’nin doğusu ve batısı arasındaki gelişme farklılıklarını, eğitim ile ilgili niceliksel göstergelerde ve bu göstergelerdeki kadın-erkek eşitsizliğinde de görüyoruz. Ancak il düzeyindeki bulgular, konunun basitçe bir doğu sorunu olmadığını da destekliyor.
- [Doların Gölgesinde Kalkınma: Çin ve BRICS Alternatif mi?](https://katmanportal.com/dolarin-golgesinde-kalkinma-cin-ve-brics-alternatif-mi/): ABD devletinin küresel kalkınma finansmanından çekildiği bir dönemde, Çin ve BRICS bir alternatif mi? NDB’nin dolar bağımlılığından BRICS’in IMF şartına kadar yapısal engelleri inceleyen bu yazı, de-dolarizasyon baskısı altında şekillenen yeni düzende neden henüz "alternatif bir uzlaşı" olmadığını analiz ediyor.
- [Emperyalizm Hakkında Konuşmalıyız](https://katmanportal.com/emperyalizm-hakkinda-konusmaliyiz/): Trump’ın saldırgan politikaları emperyalizm kavramını yeniden gündeme taşıdı. Ancak bu kavramı bugün en hararetli biçimde tartışanlar Batı Marksistleri değil, Batı liberal basınının önde gelen yayın organları. Bu yazı, emperyalizm kavramının Batı Marksizminin geniş kesimlerinde neden geri plana itildiğini tartışıyor.
- [Piyasa Çözmüyor, Hane Taşıyamıyor, Kamu Planlamıyor](https://katmanportal.com/uc-kiskacin-altinda-bakim-krizi-hizmet-acigi-artik-gizlenemiyor/): Nüfus yaşlanıyor, enflasyon hanelerin bakım kapasitesini eritiyor, gelir kayıpları ücretsiz emeği yoğunlaştırıyor. Bakım krizi tam da bu üç baskı altında derinleşiyor. 
- [Soykırımın Ekonomisi: Kanlı, Ama Çok Karlı Bir “İş Modeli”](https://katmanportal.com/soykirimin-ekonomisi-kanli-ama-cok-karli-bir-is-modeli/): Bu yazıda karlı bir iş modeli ortaya çıkaran Gazze'deki soykırımın ve Filistin halkına yaşatılan tarifsiz acıların, aynı zamanda, insanlığın geri kalanı için çalmakta olan bir alarm zili olduğu ve Filistin halkının karşısındaki soykırım koalisyonunun Siyonist İsrail devleti ve yöneticilerini aşan sistemik boyutları tartışılmaktadır.
- [Zenginlerden Vergi Almamak Bir Tercihtir](https://katmanportal.com/zenginlerden-vergi-almamak-bir-tercihtir/): Zenginlerin vergi kaçırmasına iktidar müsamaha göstermektedir. Yürürlükteki yasalar cevval bir şekilde uygulansa toplanan gelir vergisinin 1.5 katı kadar daha gelir vergisi toplanabilir.
- [Gerçek Doğurganlık Krizi: İnsanlar İstedikleri Hayatı Neden Kuramıyor? (UNFPA 2025 Dünya Nüfusu Raporu Üzerine Bir Değerlendirme)](https://katmanportal.com/gercek-dogurganlik-krizi-insanlar-istedikleri-hayati-neden-kuramiyor-unfpa-2025-dunya-nufusu-raporu-uzerine-bir-degerlendirme/): UNFPA 2025 raporu, ‘gerçek doğurganlık krizi’ni üreme özerkliği yoksunluğu olarak tanımlıyor. Rapora göre, birbirinden oldukça farklı 14 ülkede birçok insan hem istenmeyen gebelik yaşıyor hem de istediği zamanda çocuk sahibi olamıyor. Asıl kriz, bireylerin özgürce karar verebilme kapasitesinin ve yaşamları üzerindeki kontrolün sınırlı olması
- [Girişimci (!) Üniversite ve Toplum](https://katmanportal.com/girisimci-universite-ve-toplum/): Üniversitelerin asli görevi toplumsal refahı artıran kamusal yapılar olarak işlev görmektir.
- [Enflasyon: Bitmeyen Bir Korku Serisinin Anatomisi](https://katmanportal.com/enflasyon-bitmeyen-bir-korku-serisinin-anatomisi/): Enflasyon bir canavar değil, sınıfsal bir el koyma mekanizmasıdır. Korku filmlerindeki maskeler gibi faili gizleyen bu süreç, teknik bir arızadan ibaret değildir; serveti yukarı taşıyan, emeğin gelirden aldığı payı aşındıran ve toplumsal geleceksizlik duygusunu derinleştiren politik bir mekanizmadır.
- [Emeğin Bölüşüm İçindeki Payının 45 Yılı](https://katmanportal.com/emegin-bolusum-icindeki-payinin-45-yili/): Türkiye'de emeğin millî gelirden aldığı pay 1980'den 2025'e nasıl şekillendi? 12 Eylül Darbesi'nden AKP iktidarına, kur krizlerinden asgari ücret politikalarına uzanan 45 yıllık süreçte emeğin bölüşümdeki yerini "emek payı" hesaplamalarıyla inceliyoruz.
- [Güç (III): Gücün Yapısal Koşulları](https://katmanportal.com/guc-iii-gucun-yapisal-kosullari/): Serinin ilk iki yazısında tartışılan faillik-yapı ilişkisi, bütünsellik ve ortaya çıkış (emergence) kavramlarına dayanarak güç kavramını düşünmeye devam ediyoruz.
- [Kira ve Konut: Neden Ev Almakta Zorlanıyoruz?](https://katmanportal.com/kira-ve-konut-neden-ev-almakta-zorlaniyoruz/): Bu yazı Türkiye’de konut krizini; enflasyon, arz kısıtları, yatırım amaçlı talep, kira kontrolü, yabancı alımı ve göç etkileriyle açıklıyor. Çözüm için ise arz reformu, hedefli kira desteği, vergi düzenlemesi ve parasal istikrar vurgulanıyor.
- [Tarımda Gerileyen Türkiye Gıdada Nasıl İhracatçı Oldu?](https://katmanportal.com/tarimda-gerileyen-turkiye-gidada-nasil-ihracatci-oldu/): Türkiye tarımda zayıflarken gıdada ihracatçı hale geliyor. Bu yazı, bu çelişkiyi ithalata dayalı işleme modeli, çok uluslu şirketlerin artan etkisi ve üretim üzerindeki kontrolün el değiştirmesi üzerinden tartışıyor.
- [Keynesyen Dönem Bir Anomali mi? - Olgular (II)](https://katmanportal.com/keynesyen-donem-bir-anomali-mi-olgular-ii/): Kapitalizmin Altın Çağ'ında ülkelerin uyguladıkları makroiktisadi politikalar büyük bir çeşitlilik göstermektedir. Kitabi tanımlamaya göre pek azınınki Keynesyendir. Tüm farklılıklara rağmen yine de Altın Çağ'ı Keynesyen Dönem olarak kabul etmeliyiz.
- [Türkiye Ücret Dağılımının Seyri Üzerine İnceleme](https://katmanportal.com/turkiye-ucret-dagiliminin-seyri-uzerine-inceleme/): Ücret dağılımındaki değişimler bize ne anlatıyor? Ücret yakınlaşması her zaman iyi bir haber midir? Bu yazıda veriler üzerinden Türkiye’deki ücret dağılımının yapısını inceliyoruz.
- [İklim Krizi Çağında Tarım (III): Politika, Güven ve Üretici Davranışının Açmazı](https://katmanportal.com/iklim-krizi-caginda-tarim-iii-politika-guven-ve-uretici-davranisinin-acmazi/): Türkiye’de iklim dönüşümü politikaları neden istenen başarıya ulaşamıyor? Destekler mi yetersiz, çiftçi mi yeniliğe direniyor? Yoksa sahadan kopuk tasarlanan politikalar üreticiyi mi ıskalıyor? Bu yazıda bunları tartışıyoruz.
- [Labirentindeki Başkan: Eski Emperyalizm - Barış Tartışmalarına Yeni Bir Bakış (III)](https://katmanportal.com/labirentindeki-baskan-eski-emperyalizm-baris-tartismalarina-yeni-bir-bakisiii/): Üç seviyeli oyun modelinin bileşenleri: Hegemon, Devletler, Sınıflar arası mücadeleden oluşur. Barış, hegemonun "satabildiği" kamusal maldır; askeri güç tek başına sistemik dengeye yetmez. Hegemonik rantın erimesi,ülkeler-arası yakınsama ve ülkeler-içi eşitsizlik, sistemik eşikleri aşarak C,C,C dengesinden N,N,N çöküşüne geçişi tetikler.
- [Sosyal Güvenlik Ponzi Değildir, Olamaz (III)](https://katmanportal.com/sosyal-guvenlik-ponzi-degildir-olamaz-iii/): Bu yazıda, ABD Sosyal Güvenlik İdaresi’nin tarihsel gelişimini inceliyorum. Tıpkı Türkiye sosyal güvenlik mevzuatı gibi, ABD sosyal güvenlik mevzuatı da bir “yap-boz-yap” tahtasıdır ve sisteme katılanlardan katkı toplanması, Franklin Delano Roosevelt’in dediği gibi, bir iktisat meselesi değil, düpedüz siyasettir.
- [Enerji Güvenliğinin Geri Dönüşü: Türkiye’nin Enerji Görünümü ve Dışa Bağımlılık](https://katmanportal.com/enerji-guvenliginin-geri-donusu-turkiyenin-enerji-gorunumu-ve-disa-bagimlilik/): Türkiye’nin enerjide dışa bağımlılığı sadece bir arz sorunu değil, aynı zamanda döviz kuru şokları ve küresel emtia fiyatlarına karşı yapısal bir kırılganlıktır. Jeopolitik risklerin gölgesinde yenilenebilir enerjiye geçiş bir zorunluluk olsa da, bu dönüşüm yarına çözülebilecek basitlikte değildir.
- [Kur Şoku Sadece Maliyet mi Demek? Hizmetlerde Hikâye Neden Farklı?](https://katmanportal.com/kur-soku-sadece-maliyet-mi-demek-hizmetlerde-hikaye-neden-farkli/): İmalat sanayi üzerine yaptığım değerlendirmenin devamında, bu kez hem ekonomideki ağırlığı hem de tüketici sepetindeki belirleyici rolü nedeniyle hizmet sektörüne odaklanıyorum.
- [Yapay Zekânın Ötesi](https://katmanportal.com/yapay-zekanin-otesi/): Yapay zekânın ekonomiye ve topluma etkisini anlamaya çalışırken, iklim değişikliği ve ekosistem krizine yanıt vermek için başka birçok teknolojiye daha acil bir şekilde ihtiyaç duyduğumuzu gözden kaçırmayalım. Yapay zekâ sihirli bir değnek değil. Ekosistem krizine yanıt vermede yararlanacağımız çok sayıda teknolojiden yalnızca biri.
- [Doğanın Yönetilebilir Bir Kategoriye Dönüşümü (II): Ekosistem Hizmetleri](https://katmanportal.com/doganin-yonetilebilir-bir-kategoriye-donusumu-ekosistem-hizmetleri-ii/): Ekosistem hizmetleri kavramı, kapitalist değer biçimini doğaya genişleterek onu artık sadece “kullanılan” değil, “değer” taşıyan bir unsur gibi kurar ve böylece henüz kullanılmamış “doğal hizmetler”in stoku da yeni bir sermaye unsuru olarak ortaya çıkar.
- [Suça Sürüklenen Çocuklar ve Suçun Ekonomisi](https://katmanportal.com/suca-suruklenen-cocuklar-ve-sucun-ekonomisi/): “Suça Sürüklenen Çocuklar” kavramını tartışırken önce bu meselenin çocuklara ait boyutundan bahsetmek gerekiyor. Biz çocuklara, "sen henüz kendinle ilgili sağlıklı kararlar alacak yeterlilikte değilsin." diyoruz. Kendi tercihlerini yapacak yeterliliğe gelmemiş bir bireyin yaptığı eylemlerden dolayı cezalandırılması tutarsızlıktır.
- [Anamalcı Para Ekonomisinin Parasız Öğretisi: Serbest Piyasa Modeli](https://katmanportal.com/anamalci-para-ekonomisinin-parasiz-ogretisi-serbest-piyasa-modeli/): Bu yazı, Klasik, Neo-Klasik ve devamındaki iktisat teorilerinin öne sürdükleri varsayımların ve geliştirdikleri ve uyguladıkları modellerin kavramsal temellerini sentetik bir biçimde anımsatmak ve çağdaş anamalcı iktisadî yapının (kapitalizm) incelenmesinde ne kadar da yetersiz olduklarının altını çizmektir.
- [Yapısal Makro Modellerin ‘Kısa’ Tarihi (II)](https://katmanportal.com/yapisal-makro-modellerin-kisa-tarihi-ii/): Keynes'in yapısal modeller için yaptığı 'varoluşsal' eleştiriler zaman içinde pragmatizme yenilse de, altını çizdiği temel sorunlar hala yerli yerinde duruyor. Yazı dizisinin ikinci bölümü 1939 yılına dönerek Keynes-Tinbergen arasındaki tartışma üzerinden yapısalcı programın bu sorunlarını mercek altına alıyor.
- [Yapay Zekânın Değer Zincirinde Gelişmekte Olan Ülkeler: Yeni Bir Bağımlılık Biçimi mi?](https://katmanportal.com/yapay-zekanin-deger-zincirinde-gelismekte-olan-ulkeler-yeni-bir-bagimlilik-bicimi-mi/): Yapay zekâ değer zinciri, donanımdan bulut altyapısına, veri etiketlemeden temel modellere kadar her katmanda birkaç şirketin yapısal hâkimiyeti altında şekilleniyor. Bu yoğunlaşma, gelişmekte olan ülkeleri yeni bir bağımlılık ilişkisinin içine çekiyor olabilir.
- [Latin Amerika’nın Doğal Kaynakları Lanetli mi? (II): Çevrim Karşıtı Politikalar, Hollanda Hastalığı ve Kısıtlar -Arjantin Deneyimi-](https://katmanportal.com/latin-amerikanin-dogal-kaynaklari-lanetli-mi-2-cevrim-karsiti-politikalar-hollanda-hastaligi-ve-kisitlar-arjantin-deneyimi/): Emtia fiyatlarının döngülerine bağlı olarak ortaya çıkan kırılganlıklar nasıl engellenebilir? Çevrim karşıtı politikalar buna yönelik belli politika önermeleri içeriyor. Ancak, bu politikaların uygulanma süreci, Latin Amerika ve Karayipler bölgesi özelinde belli kısıtları, özgün deneyimleri barındırıyor.
- [Prekarya Proletaryaya Karşı (I): Prekarya Nedir?](https://katmanportal.com/prekarya-proletaryaya-karsi-i-prekarya-nedir/): İlk ortaya çıkışının üzerinden geçen uzun süre, kuramsal çalışmalar ve toplumsal mücadeleler tarihindeki yaygın kullanılışı gibi nedenlerden dolayı proletarya kavramına görece daha aşina sayılırız. Peki ama nereden çıktı şimdi bu prekarya?
- [Yapay Zeka Nasıl Bir Teknolojidir; Neyi, Nasıl Etkiler? Türkiye Ekonomisine Yansımaları Ne Olur?](https://katmanportal.com/yapay-zeka-nasil-bir-teknolojidir-neyi-nasil-etkiler-turkiye-ekonomisine-yansimalari-ne-olur/): Bu yazı yapay zeka ile ilgili üç tespit yapıyor: 1) Türkiye’de yapay zeka yayılımı oldukça sınırlı, bu nedenle değer yaratma potansiyeli sınırlı, 2) Yapay zeka genç işsizliği tetikliyor 3) Türkiye’de firma organizasyonunun daha merkeziyetçi olması yapay zeka yayılımı üzerinde doğal bir engel oluşturuyor.
- [Rekabetçi Kurun Ekonomi Politiği (I)](https://katmanportal.com/rekabetci-kurun-ekonomi-politigi-i/): Bu yazı dizisi rekabetçi kur kavramını açıklamayı ve kur politikalarının ekonomi politiğini seçmen, çıkar grupları ve ekonomi yönetimi kaynaklı tercihler çerçevesinde ele almayı planlamaktadır. 
- [Ana Akım İşgücü İktisadında “Sömürü” Benzeri Kavramsallaştırmalar (II): Doğal Ücret, Adil Olmayan Ücret ve Sömürü](https://katmanportal.com/ana-akim-isgucu-iktisadinda-somuru-benzeri-kavramsallastirmalar-ii-dogal-ucret-adil-olmayan-ucret-ve-somuru/): Bu yazı, neoklasik çerçevede ücret ile üretkenlik arasındaki ilişkinin nasıl tanımlandığını ve bu ilişkiden sapmaların hangi teorik zeminlerde anlam kazandığını farklı yaklaşımlar üzerinden inceliyor. Bu bağlamda, “rekabetçi/normal ücret” kavramının nasıl analitik bir referansın ötesine geçip yer yer normatif bir ölçüt olarak işlev gördüğünü tartışıyor.
- [Sesi Bastırılan Sınıf: Ekonomik Düzenin Çıktısı Olarak Sendikal Baskı](https://katmanportal.com/sesi-bastirilan-sinif-ekonomik-duzenin-ciktisi-olarak-sendikal-baski/): Türkiye'de sendikalara olan baskı yalnızca bir hukuki karar meselesi değil. Düşük ücretlerin, kısık grev hakkının ve kronik işsizliğin üzerinde yükselen bir ekonomik düzenin kaçınılmaz sonucu.
- [Türkiye ve Diğer Gelişmekte Olan Ülkelerde Döviz Kuru ve Enflasyon Dinamikleri (III): Arz Yönlü Şoklar](https://katmanportal.com/turkiye-ve-diger-gelismekte-olan-ulkelerde-doviz-kuru-ve-enflasyon-dinamikleri-iii-arz-yonlu-soklar/): Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde enflasyonun neden bu kadar dirençli ve oynak hale geldiğini anlamak için, yapısal zemin ile tekrar eden arz yönlü şoklar, özellikle de döviz kuru şokları, arasındaki ilişkiye odaklanmak gerekiyor.
- [Kapitalizm, Şiddet, Medenilik ve Devlet: Temel Sorular](https://katmanportal.com/kapitalizm-siddet-medenilik-ve-devlet-temel-sorular/): Dünyada güç siyasetinin ve faşizmin yükselişi ne anlama geliyor? Olağanüstü dönüşümlerin yaşandığı bir süreçten mi geçiyoruz, yoksa olağanüstü bir tarihsel dönem sona mı eriyor? Bu yazı bu soruları, sermayenin sınıfsal şiddetinin iktisat-siyaset ayrımı ve siyasetin kurumsallığı içinde aldığı farklı tarihsel biçimleri sorgulayarak yanıtlamaya çalışıyor. Bu amaçla, Étienne Balibar’ın medenilik-gaddarlık sorunsalı etrafındaki felsefi önermelerini, kapitalist devlet-şiddet ilişkisi üzerinden yeniden düşünüyor.
- [“Çoklu Krizler” ve Krizin Katmanları](https://katmanportal.com/coklu-krizler-ve-krizin-katmanlari/): Kapitalist üretim ilişkilerinin ve sermaye birikim mantığının en derininde yatan çelişkiler hızla su üstüne çıkmakta. Ancak, eskinin öldüğü, krizlerin hızlı rejim dönüşümleriyle birlikte yaşandığı bir dönemde değiliz. Şu an yaşanan durum ölümden çok can çekişmeyi, kopmadan çok sürekliliği gösteren bir durgunluk krizi.
- [Altın Üzerine Sorgulamalar (III): Kamunun Altın Borçları Meselesi](https://katmanportal.com/altin-uzerine-sorgulamalar-iii-kamunun-altin-borclari-meselesi/): Hazinenin altın borçlanması konusunu, zararını, faydasını ve bu tip finansal enstrümanların neyi başarıp başaramadığını irdeliyor; genel olarak, finansal araçlarla kavga etmenin beyhudeliğine vurgu yaparak bitiriyoruz. 
- [Kapitalizmin Temel Analiz Birimi “İşletme” Olabilir mi? (I)](https://katmanportal.com/kapitalizmin-temel-analiz-birimi-isletme-olabilir-mi-i/): Kapitalist sistemin ortaya çıkışından beri yatırım ve kârı işletmeden bağımsız olarak düşünmemiz mümkün değil. Peki, kapitalizmle yaşıt bu kurumu iktisadi analizde nasıl ele almalı?
- [İklim Değişikliğinde Sorumluluk ve Yük](https://katmanportal.com/iklim-degisikliginde-sorumluluk-ve-yuk/): Bu yazıda kısaca iklim krizini çok katmanlı eşitsizlikler perspektifinden ele almayı ve bu çerçevede öncelikle iklim değişikliğinin etkilerinin ve buna karşı geliştirilen politikaların küresel ölçekte nasıl derin asimetriler barındırdığını — tarihsel sorumluluk, Kuzey-Güney kırılması ve küresel Güney'in borç-iklim kıskacı — tartışmayı hedefliyorum. Ardından bu eşitsizliklerin ülke içinde gelir grupları ve kırılgan toplumsal kesimler arasında nasıl farklılaştığına değineceğim. Son olarak Türkiye'ye ilişkin güncel ampirik bulgulara dayanarak eşitsizliklerin hane düzeyinde nasıl somutlaştığı ve iklim politikalarının — özellikle karbon fiyatlaması mekanizmalarının — bu tabloda nasıl bölüşüm riskleri taşıdığını vurgulamak istiyorum. Tüm bu değerlendirmeler, eşitsizlik ve bölüşüm kaygılarını iklim politikaları tartışmalarının merkezine yerleştiren bir analitik çerçeve önermeyi amaçlıyor.
- [Yapısal Reform Üzerine](https://katmanportal.com/yapisal-reform-uzerine/): Nedir bu ‘yapısal reform’ ve içinde bulunduğumuz bunalım ortamında bize bir çıkış sunabilecek mi anlamaya çalışıyoruz.
- [İşsizlik, Kamunun İş Garantisi ve Son Çare İşveren Programları](https://katmanportal.com/issizlik-kamunun-is-garantisi-ve-son-care-isveren-programlari/): İstihdam tartışmaları üretim odaklı mı olmalıdır yoksa kişisel gelir, toplumsal refah ve gelir dağılımı hedefli mi olmalıdır? İstihdamı arttırmak, büyümeden çok, yoksulluk ve gelir dağılımı sorunlarının çözümü için en etkili politikadır.
- [Türkiye’de Beşerî Sermaye (III)](https://katmanportal.com/turkiyede-beseri-sermaye-iii/): Kamusal eğitim harcamasının GSYH payının yüksek olduğu ülkelerde, ortalama beşerî sermaye de daha yüksek. Türkiye kamusal eğitim harcamasının GSYH payı açısından geride kaldı ve Güney Kore gibi ülkelerin başarısını yakalayamadı. Basitçe, Türkiye’de devlet eğitime yeterli düzeyde yatırım yapmıyor.
- [Milletlerin Zenginliği 250 Yaşında (II): Smith’in ‘Anti Kapitalist’ Piyasa Ütopyası ya da Adam’ın Yanılgısı](https://katmanportal.com/milletlerin-zenginligi-250-yasinda-ii-smithin-anti-kapitalist-piyasa-utopyasi-ya-da-adamin-yanilgisi/): Smith, Milletlerin Zenginliği’nde güç, tekel ve ayrıcalığa dayalı merkantilist düzene karşı, bağımsız meta üreticileri arasındaki serbest mübadeleye dayanan, rekabet ve verimlilik temelinde işleyen bir piyasa ütopyası kurmuştur. Ancak bu ütopik vizyon, kapitalizmi yarattığı yıkıcı sonuçlardan aklayan bir iktisadi teolojinin de önünü açmıştır.
- [Quo Vadis “Wall Street Uzlaşısı”?](https://katmanportal.com/quo-vadis-wall-street-uzlasisi/): 1980'lerin katı piyasa 'reformlarından' günümüzün "risksizleştirme" stratejilerine kalkınma finansmanında ne değişti? Daniela Gabor’un kavramsallaştırdığı Wall Street Uzlaşısı, devleti küresel finans sermayesi için bir güvenlik ağına dönüştürürken; kamu hizmetlerinin, altyapı yatırımlarının ve ekonomik egemenliğin geleceği ne olacak?
- [Çocukları Ne Yapmalı?  (II)](https://katmanportal.com/cocuklarla-ne-yapmali-2/): Thomas Mun’un ‘yoksulluk ve istek bir halkı çalışkan yapar’ (penury and want do make a people industrious) ifadesi, yoksulluğun çalışkanlık ürettiği inancını açıkça dile getirir....
- [Eriyen Orta Sınıf ve Prekaryalaşma: Ekonomik Ayrışmadan Toplumsal Kırılmaya](https://katmanportal.com/eriyen-orta-sinif-ve-prekaryalasma-ekonomik-ayrismadan-toplumsal-kirilmaya/): Orta sınıfın maddi zemini aşınırken, geniş ücretli ve maaşlı kesimler güvencesizlik ve borçlanma korkusu ekseninde yeni bir sınıfsal hatta yani prekaryaya doğru itiliyor. Bu yalnızca iktisadi değil, aynı zamanda toplumsal ve siyasal bir kırılmadır.
- [Teknoloji Toplumsal Cinsiyet Yanlı mıdır?](https://katmanportal.com/teknoloji-toplumsal-cinsiyet-yanli-midir/): Bu yazı, teknolojiyi güç, kurumlar ve kültürel normlar tarafından şekillendirilen sosyo-teknik sistemler içinde konumlandırarak teknolojik tarafsızlık iddiasını özellikle toplumsal cinsiyet üzerinden eleştirel bir şekilde incelemektedir.
- [Güç (II): Faillik – Yapı İlişkisi](https://katmanportal.com/guc-faillik-yapi-iliskisi-ii/): Birey ve toplum, toplum ve yapı, ya da genel anlamda faillik ve yapı birbirini nasıl üretir ve dönüştürür?
- [Merkez Bankası Bağımsızlığı Ne Ola Ki?](https://katmanportal.com/merkez-bankasi-bagimsizligi-ne-ola-ki/): Merkez bankası bağımsızlığının tarihsel ve teorik temellerini inceleyen yazı; bu kavramı demokratik hesap verebilirlik, finans sermayesine bağımlılık ve toplumsal maliyetler ekseninde eleştiriyor. TCMB'nin tarihsel serüveni de bu teorik çelişkiler üzerinden analiz ediliyor.
- [Dünya’da Doğum Oranlarının Düşüşü](https://katmanportal.com/dunyada-dogum-oranlarinin-dususu/): Dünya genelinde doğurganlık düşüyor. Bu yazı, farklı teorik yaklaşımlar üzerinden bu süreci tartışırken, meselenin yalnızca bireysel tercihlerle değil, toplumsal cinsiyet ilişkilerinden ekonomik güvencesizliğe ve toplumsal yeniden üretimin krizine uzanan daha geniş bir çerçevede ele alınması gerektiğini savunuyor.
- [2021-2022 yıllarında Türkiye’de Gelir Dağılımı Görülmemiş Düzeyde Bozuldu](https://katmanportal.com/2021-2022-yillarinda-turkiyede-gelir-dagilimi-gorulmemis-duzeyde-bozuldu/): Türkiye’de gelir eşitsizliği normalde de Avrupa veya ABD seviyesinin üstündedir ancak uygulanan yanlış makro politikalar sonucu 2022’de eşitsizlik Brezilya seviyesine ulaştı.
- [Afet Sonrası Toparlanma: Kimileri İçin Gerçek, Kimileri İçinse Bir Umut](https://katmanportal.com/afet-sonrasi-toparlanma-kimileri-icin-gercek-kimileri-icinse-bir-umut/): 6–7 Şubat depremlerinin üzerinden üç yıl geçti. Bugün genel kanı toparlanmanın tamamlandığı ve hayatın normale döndüğü yönünde. Peki, rakamlar bu görüşü ne kadar destekliyor? Daha da önemlisi, bu toparlanma kimin için gerçekliği temsil ediyor?
- [Türkiye’de Enflasyonu Anlamak (II): Enflasyon Tartışmalarında Teorik Çerçeveler](https://katmanportal.com/turkiyede-enflasyonu-anlamak-ii-enflasyon-tartismalarinda-teorik-cerceveler/): Enflasyon, maliyet ve talebin ötesinde, güç ilişkileri ve bölüşüm dinamikleri tarafından şekillenen politik bir süreçtir; bu nedenle ilerici bir perspektif, bu ilişkileri dönüştürmeyi gerektirir.
- [Keynesyen Dönem Bir Anomali mi? – Olgular (I)](https://katmanportal.com/keynesyen-donem-bir-anomali-mi-olgular-i/): Keynesyen Dönem genel olarak kabul edildiği gibi emek-sermaye-devlet üçlemesi üzerine oturmuş bir korporatizmin sonucu değildir, sermaye birikiminin zorunlu patikası olarak ortaya çıkmıştır. Keynesyenizmin makroiktisadi başarısını olanaklı kılan sıradan normal dönemler değil, savaş ve silahlanma dönemleridir.
- [Sven Beckert’in “Kapitalizm”i ya da “Nobel” Masallarında Anlatılmayanlar (II)](https://katmanportal.com/sven-beckertin-kapitalizmi-ya-da-nobel-masallarinda-anlatilmayanlar-ii/): Geri kalmış Avrupa nasıl oldu da kısa sürede herkesin önüne geçti? Kilit nokta kapsayıcı kurumlar ve serbest piyasa mı yoksa, pro-kapitalist devlet, yağma ve kölelik mi? Zorla mülksüzleştirmeden mülkiyet hakkı olur mu?
- [Barınma Politikaları: Tarihten Örnekler](https://katmanportal.com/barinma-politikalari-tarihten-ornekler/): Barınma politikalarının tarihsel dönüşümünü incelediğim yazı; konutun her zaman bir yatırım aracı olmadığını, bir sosyal hak olarak görüldüğünü anlatıyor.
- [İklim Krizi Çağında Tarım  (II): Toprak, Gübre ve Verimlilik](https://katmanportal.com/iklim-krizi-caginda-tarim-ii-toprak-gubre-ve-verimlilik/): Daha fazla gübre, daha fazla verim demek mi? Toprağı tanımadan yapılan gübreleme hem toprağı yoruyor hem maliyetleri katlıyor. Politikaların başarısı ise tartışmalı.
- [Doğanın Yönetilebilir Bir Kategoriye Dönüşümü (I): Ekosistem Hizmetleri](https://katmanportal.com/doganin-yonetilebilir-bir-kategoriye-donusumu-ekosistem-hizmetleri-i/): Ekosistem hizmetleri kavramı, doğanın insan yaşamı için vazgeçilmez işlevlerini görünür kılmayı amaçlarken zamanla ekonomik değerleme ve politika araçlarına eklemlenen ölçülebilir bir kategoriye dönüşmüştür. Bu dönüşüm, doğayı insan merkezli fayda çerçevesine indirgemiştir.
- [Toplumsal Cinsiyet, Kalkınma İktisadı ve Makro İktisat](https://katmanportal.com/toplumsal-cinsiyet-kalkinma-iktisadi-ve-makro-iktisat/): Toplumsal cinsiyet ve kalkınma iktisadını makro iktisadi açıdan incelemek niye gereklidir? Makroekonomik politikalar, kadın ve erkekleri ekonomik açıdan farklı etkileyebileceği gibi, bu politikalar kalkınma ve ekonomide toplumsal cinsiyet eşitliği sağlamak amacıyla da uygulanabilir.
- [Kur Şoku Sadece Maliyet mi Demek ? Etiketlerin Perde Arkası  (II)](https://katmanportal.com/kur-soku-sadece-maliyet-mi-demek-etiketlerin-perde-arkasi-ii/): Döviz kuru artışları gerçekten yalnızca maliyetleri mi yükseltir? Bu yazı, Türkiye imalat sanayine ait sektörel veriler üzerinden firmaların kâr marjlarının kur hareketlerine nasıl tepki verdiğini inceliyor.
- [Savaşın Türkiye Ekonomisine Maliyeti](https://katmanportal.com/savasin-iktisadi-bilancosu/): Trump–Netanyahu koalisyonunun başlattığı savaşın maliyetini kitleler öderken, artan enerji fiyatları enflasyonu körüklüyor, cari açığı büyütüyor ve bölüşümü sermaye lehine kaydırıyor. Türkiye ise enerji bağımlılığı, kur baskısı ve dış finansman kırılganlığı nedeniyle bu etkileri daha derinden hissediyor.
- [Sosyal Güvenlik Ponzi Değildir, Olamaz (II)](https://katmanportal.com/sosyal-guvenlik-ponzi-degildir-olamaz-ii/): Sosyal güvenlik bir Ponzi düzeneği değil, anayasamız ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış temel bir haktır. Devletin sosyal sorumluluk ağının parçaları olan sosyal güvenlik kurumları, kâr amaçlı yatırım fonları olarak kurgulanmamış, gelir fazlaları kalkınmacı bir anlayışla kamu yatırımlarında kullanılmıştır.  
- [Türkiye’de Hanehalkı Finansallaşmasının Yeni Rejimi (II): Borç Kimlerin Üzerinde? Türkiye’de Borcun Toplumsal Dağılımı](https://katmanportal.com/turkiyede-hanehalki-finansallasmasinin-yeni-rejimi-ii-borc-kimlerin-uzerinde-turkiyede-borcun-toplumsal-dagilimi/): Yükseköğretim mezunu nüfus on yılda artarken, borçlu üniversite mezunlarının sayısı beş katına çıktı. Borç artık sosyal mobilitenin değil, eğitimli ücretliler için yoksullaşmayı ertelemenin bir aracı.
- [J.S. Mill ve Liberal Sosyalizmi: Özel Mülkiyetin ve Müşfik Despotizmin Faziletleri Üzerine](https://katmanportal.com/j-s-mill-ve-liberal-sosyalizmi-ozel-mulkiyetin-ve-musfik-despotizmin-faziletleri-uzerine/): Kendine has ‘liberal sosyalizmi’ ve kadınların boyun eğdirilmesi üzerine yazıları Mill’i klasik politik ekonomi geleneğinin ‘sol’ kanadına yerleştirse de, ekonomi-politik düşüncesi ile sömürge halkları için ‘müşfik despotizm’ savunusu arasındaki bağ, özgürlükçü fikirlerinin coğrafi ve sınıfsal sınırlarını sorgulatıyor.
- [Savaş Veya Barış: Eski Emperyalizm-Barış Tartışmalarına Yeni Bir Bakış (II)](https://katmanportal.com/savas-veya-baris-eski-emperyalizm-baris-tartismalarina-yeni-bir-bakis-2/): Ülkeler arası güç eşitsizliği, ülke içi ekonomik eşitsizlik ve hegemoninin gerilemesini, üç seviyeli oyun teorisiyle simultane modelleyerek bugünün dünyasını anlayabilir miyiz?
- [Ana Akımda Tuhaf Kırılmalar (I): Neoliberal Tıp ve Osteoporoz Tedavileri](https://katmanportal.com/ana-akimda-tuhaf-kirilmalar-i-neoliberal-tip-ve-osteoporoz-tedavileri/): İktisat ve tıp, topluma kısa vadeli iyileşmeler vaat eden ‘acı reçeteler’ sunar; Geliştirdikleri reçeteler topluma sadece geçici bir bedel mi yükler, yoksa tedavi etmeyi amaçladıkları sorunları uzun vadede daha da mı derinleştirir?
- [Şili’den Küba’ya "Ekonomiyi Bağırtmak" ve "İktisadî Soykırım": Kapitalizmin Sadistik Ontolojisi](https://katmanportal.com/siliden-kubaya-ekonomiyi-bagirtmak-ve-iktisadi-soykirim-kapitalizmin-sadistik-ontolojisi/): Bu yazı, Şili’den Küba’ya uzanan çizgide kapitalizmin alternatifleri yalnızca piyasa rekabetiyle değil, açlık, yoksunluk, abluka ve toplu cezalandırma yoluyla da bastırdığını savunuyor. “Ekonomiyi bağırtmak” ile “iktisadî soykırım”, aynı tarihsel mantığın iki ayrı tezahürü olarak ele alınıyor.
- [Kadınların İşgücüne Katılım Oranının Düşüklüğü: Ülkenin En Katmanlı Meselesi](https://katmanportal.com/kadinlarin-isgucune-katilma-oraninin-dusuklugu-ulkenin-en-katmanli-meselesi/): Türkiye’nin yakın dönemdeki en yakıcı toplumsal meselesi nedir diye sorsalar, tereddüt etmeden kadınların düşük işgücüne katılma oranı derdim. Bu mesele, iktisadi, siyasi, kültürel pek çok meseleyi de içinde barındırdığından, çözüm yolunda kaydedilecek bir ilerleme ülkede makro düzeyde toplumsal bir iyilik hali yaratabilir.
- [Türk Usulü Kültürel "Sıçrama"](https://katmanportal.com/turk-usulu-kulturel-sicrama/): Bu yazı geçtiğimiz ay sosyal medyada ufak çaplı bir tartışma yaratan “Türk usulü kültürel sıçrama” meselesini ele almayı amaçlamaktadır. Tartışmanın kaynağı Alice Evans tarafından yazılan “Cultural Leapfrogging – Turkish Style” başlıklı bir blog yazısı.
- [Latin Amerika’nın Doğal Kaynak Laneti (I)](https://katmanportal.com/latin-amerikanin-dogal-kaynak-laneti-1/): Doğal kaynaklar Latin Amerika ve Karayipler bölgesinin gelişimini hangi mekanizmalar üzerinden desteklemiş, hangi açılardan kısıtlamıştır? 2003–2014 döneminde emtia fiyatlarındaki canlanma döngüsü, farklı dinamikleri barındırmakla birlikte, bölgenin yeniden-emtialaşmasına yol açıyor.
- [Yapısal Makro Modellerin ‘Kısa’ Tarihi (I)](https://katmanportal.com/yapisal-makro-modellerin-kisa-tarihi/): Harvard Barometre'sinden günümüz DSGE modellerine uzanan bu yazı dizisi, yapısal makro modellerin tarihini, çözüme kavuşturulamayan temel sorunlarını ve bu sorunların iktisat politikası için ne anlama geldiğini ele alıyor.
- [Türkiye’de Demokratik Bunalımın Boyutları (III)](https://katmanportal.com/turkiyede-demokratik-bunalimin-boyutlari-iii/): Eldeki verilere göre, son yıllarda Türkiye’nin demokrasi performansı “Orta Doğu ve Afrika” bölgesinde yer alan temsilî ve tipik bir ülkenin performansının altına düşmüştür. Türkiye, Liberal Demokraside son yıllarda Tanzanya, Uganda, Zambiya ve Zimbabve gibi yoksul ülkelerinin bile gerisinde kalmıştır.
- [Türkiye Gibi Gelişmekte Olan Ülkeler Neden Daha Enflasyonist Bir Zemine Sahiptir?](https://katmanportal.com/turkiye-ve-diger-gelismekte-olan-ulkelerde-doviz-kuru-ve-enflasyon-dinamikleri-ii/): Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde enflasyon niçin daha yüksek ve daha oynaktır? Bu soruya verilecek doğru cevap, enflasyona karşı geliştirilecek politikaların yönünü de belirler.
- [Teknoloji ve İki Kutuplu Dünya](https://katmanportal.com/teknoloji-ve-iki-kutuplu-dunya/): Dijital teknolojiler dünyayı ABD ve Çin’den oluşan iki kutuplu bir yapıya sürüklüyor. Bu süreci belirleyen etkenler nelerdir? Orta ölçekli ülkeler ne yapabilir?
- [Organize Suçun Ekonomi-Politiği ve Devletin Katmanları](https://katmanportal.com/organize-sucun-ekonomi-politigi-ve-devletin-katmanlari/): 22 Şubat 2026 ve ertesinde Meksika’da yaşanan endişe verici gelişmeler beni bu yazıyı yazmaya sevk etti. Ama okurken siz yine de çok uzaklarda yaşanan ibretlik bir vaka olarak düşünmeyin.
- [Yatırım – Kâr İlişkisi Üzerine Kısa Bir Etüt](https://katmanportal.com/yatirim-kar-iliskisi-uzerine-kisa-bir-etut/): Tavuk mu, yumurta mı? Ya da tavuklar mı daha az yumurtluyor, yoksa yumurtalardan mı daha az tavuk çıkıyor? Bu metin, politik iktisat cephesinde hem bir o kadar eski hem de her daim güncel yatırım - kâr ilişkisi tartışmasını kısaca özetliyor.
- [Türkiye’de Enflasyon, Faiz Politikası ve Gelir Dağılımı](https://katmanportal.com/turkiyede-enflasyon-faiz-politikasi-ve-gelir-dagilimi/): Türkiye’de gelir dağılımı mı enflasyonu, enflasyon mu gelir dağılımını belirliyor? Tercih edilen politikalar, bir yandan gelir dağılımını bozarken, zenginleri daha da zengin yaparak tüketimin kontrol edilmesini ve talep yönetim politikalarının etkisini zorlaştırıyor olabilir.
- [2019 Sonrası Türkiye: Muazzam Bir Bölüşüm Şoku](https://katmanportal.com/2019-sonrasi-turkiye-muazzam-bir-bolusum-soklari/): Türkiye ekonomisinde gelirin bölüşümü süreçleri 2019 sonrası Cumhurbaşkanlığı Hükumet Sistemi boyunca sert bir dalgalanmadan geçmektedir. Önce emeğin, sonra da sermayenin payında yaşanan daralma; 2025 ile birlikte yeniden emek aleyhine bir görünüm sergilemektedir. Bölüşüm şoklarındaki söz konusu dalgalanmalara koşut olarak, tarım dışı sektörel kâr oranlarında da sert bir düşme ve ardından da yeniden yukarı yönlü bir ivmelenme hesaplanmaktadır.
- [Altın Üzerine Sorgulamalar (II) - Şu Servet Etkisi Meselesi](https://katmanportal.com/altin-uzerine-sorgulamalar-ii-su-servet-etkisi-meselesi/): Heyecanlı altın fiyat gelişmeleri, içimizdeki “hesaplayan adamı” dürtmekte, yastık altı altınlarımızın ve uluslararası rezervlerimizin şu hafta veya geçen ay ne kadar değerlendiğine dair merakımızı cezbetmeyi sürdürmekte. Konu enflasyon bağlamına geldiğindeyse, artık neredeyse otomatik olarak, altın fiyatı artışının servet etkisi yoluyla enflasyona pozitif etki ettiği varsayılmakta ve gerisi sorgulanmamaktadır.
- [Türkiye’de Beşerî Sermaye (II)](https://katmanportal.com/turkiyede-beseri-sermaye-ii/): Bu makale, Türkiye’de beşerî sermaye birikimi hakkında bazı saptamalar yapan bir yazı dizisinin ikinci bölümü. Bu bölümde, kaldığım yerden devam ediyor ve Dünya Bankası Beşerî Sermaye Endeksi’nin bileşenlerine yakından bakıyorum. Daha sonra, Türkiye’nin beşerî sermayenin niteliği bakımından dünyadaki konumunu belirlemeye çalışıyorum.
- [Kalkınma Finansmanında “Yön Değiştirme” Zamanı](https://katmanportal.com/kalkinma-finansmaninda-yon-degistirme-zamani/): Gelişmekte olan ülkelerin temel sorunu gerçekten finansman eksikliği mi? Yoksa küresel finans sistemi kalkınmayı finanse etmek yerine sürekli yeni borç döngüleri ve kırılganlıklar mı üretiyor? Bugün kalkınma ve iklim tartışmaları genellikle yeni fonların büyüklüğü veya milyar dolarlık taahhütler etrafında dönüyor. Oysa asıl mesele, bu kaynakların hangi kurumsal ve politik çerçeve içinde, hangi koşullarla mobilize edildiği.
- [Güç: Ontolojik Yaklaşımlar (I)](https://katmanportal.com/guc-ontolojik-yaklasimlar-i/): ‘Güç’ kelimesini sıklıkla duyarız ama aslında farklı kullanımları nadiren benzer anlamdadır. Peki gücü nasıl düşünmeliyiz?  
- [Toplam Faktör Verimliliği Neyi Ölçer? Artık Temelli Verimlilik Ölçülerinin Yorum Sınırları](https://katmanportal.com/toplam-faktor-verimliligi-neyi-olcer-artik-temelli-verimlilik-olculerinin-yorum-sinirlari/): Toplam Faktör Verimliliği (TFP), teknolojik ilerlemenin mutlak bir göstergesi değil, ölçülemeyen faktörlerin, piyasa güçlerinin ve metodolojik varsayımların bir bileşkesidir. Tek bir rakama indirgenen bu verimlilik ölçütü, "neyin" değiştiğini değil, sadece bir şeylerin değiştiğini söyleyen bir teşhis sinyali olarak okunmalı ve mutlaka mikro süreçlerle desteklenmelidir.
- [Türkiye’de Doğum Oranlarının Düşüşü](https://katmanportal.com/turkiyede-dogum-oranlarinin-dususu/): Doğurganlık düşüşü kültürel bir çözülmeye değil, derinleşen bir toplumsal yeniden üretim krizine işaret ediyor. Çözüm kadınları eve çağırmakta değil, güvenceli istihdamı ve kamusal bakım hizmetlerini güçlendirmekte.
- [Siyasal Kapitalizmi Test Etmek?](https://katmanportal.com/siyasal-kapitalizmi-test-etmek/): Bu yazı, bir önceki Katman yazısından hareketle, son dönemde özellikle ABD ekonomisi üzerinden tartışılan “siyasal kapitalizm” kavramını ampirik ve işlevsel bir çerçevede ele almayı amaçlıyor. Bunu yaparken, devletin kapitalist birikim süreçlerindeki tarihsel varlığından ziyade, günümüz birikim rejiminde üstlendiği değişen role odaklanıyor. Bu değişim üçlü bir izlek üzerinden izleniyor. İlk olarak, 1970’lerden bu yana imalat sektöründe gözlemlenen kâr oranı düşüşü ve kârlılığın daha düşük bir plato etrafında sıkışması bir “başlangıç koşulu” olarak ele alınıyor. İkinci olarak, sermayenin yatırım davranışındaki kayma tartışılıyor: üretken kapasite artışı yerine hisse geri alımları ve varlık değerlenmesi gibi finansal dağıtım stratejilerinin ağırlık kazanması. Son olarak, bu tıkanıklık koşullarında kâr kanallarının giderek daha fazla siyasal ve kurumsal araçlara yaslandığı; lobi faaliyetleri, fikrî mülkiyet hakları, vergi istisnaları ve kriz yönetimi mekanizmaları üzerinden izleniyor. Yazının temel iddiası ise şu: “Siyasal kapitalizm” arızî bir “yolsuzlaşma” sapması olarak değil, ancak kurumsallaşmış ve büyük ölçüde yasal işleyen bir rant üretim rejimi olarak düşünüldüğünde açıklayıcı ve anlamlı bir kavram haline gelmektedir.
- [Üretkenlik Üzerine](https://katmanportal.com/uretkenlik-uzerine/): Daha önce Türkiye’nin en büyük 500 şirketinin değişken kâr oranlarını incelemiştik, şimdi de aynı firmaların emek üretkenliği büyüme oranlarını ele alıyoruz. Yaygın kanının aksine rekabet tam da beklendiği şekilde işliyor, ancak arzu edilen sonuçları yaratmıyor.
- [Türkiye’nin Yaşam Memnuniyeti Verileri Ne Diyor?](https://katmanportal.com/turkiyenin-yasam-memnuniyeti-verileri-ne-diyor/): TÜİK’in Yaşam Memnuniyeti Araştırmaları, ekonomik büyümeye rağmen kendisini “mutlu” olarak tanımlayanların oranının son yıllarda azaldığını ortaya koyuyor. Araştırmaların bulguları, Türkiye’de refahın yalnızca büyüme verileri üzerinden değil, daha geniş ve çok boyutlu bir çerçevede değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
- [2003-2019 Döneminde Vergiler ve Sosyal Harcamalar Giderek Daha Eşitleyici Oldu](https://katmanportal.com/akp-vergiler-sosyal-harcamalar-ve-gelir-dagilimi/): Türkiye’de 2003-2019 arasında vergiler ve sosyal harcamaların gelir dağılımı etkisi giderek daha da müspet oldu. İktidarın ideolojisinden yola çıkarak, gelir dağılımı ve yoksulluğun nasıl seyir ettiğini ön görmek özellikle gelişmekte olan ülkelerde yanıltıcı olabilir.
- [Norveç’in 1912’de Bildiği, Birleşmiş Milletler’in 1953’te Unutturduğu](https://katmanportal.com/norvecin-1912de-bildigi-birlesmis-milletlerin-1953te-unutturdugu/): 1947’de yayımlanan BM Ulusal Hesaplar raporu ve 1953’te standarda dönüşen çerçeve, hane içinde üretilen hizmetleri ekonomik üretimin dışında tuttu. Gerekçe “bilinçli bir uzlaşıydı”. O uzlaşı hâlâ sürüyor.
- [Emek Verimliliği ve Ücretler Arasındaki Dinamik Kopuş (II): Türkiye](https://katmanportal.com/emek-verimliligi-ve-ucretler-arasindaki-dinamik-kopus-turkiye-ii/): Türkiye’de 1980 öncesinde verimlilik artışları ücretlere yansırken, 1980 sonrası neoliberal dönüşümle verimlilik kazanımları ücret yerine rant ve sermayeye akmış ve bu makas büyüme rejimini talep yetersizliği, borçlanma ve kırılganlıklar üzerinden istikrarsızlaştıran sistemik bir mekanizmaya dönüşmüştür.
- [Enflasyon Beklentileri Nereden Geliyor?](https://katmanportal.com/enflasyon-beklentileri-nereden-geliyor/): Bu yazı, enflasyon beklentilerinin nasıl oluştuğuna dair geleneksel iktisadi yaklaşımların ötesine geçen "Bağlamsal Beklentiler" (Contextual Expectations) çerçevesini ele alma amacını taşıyor. Rasyonel ve adaptif beklenti modellerinin sınırlarını tartıştıktan sonra, insanların beklentilerini oluştururken merkez bankası iletişimi, geçmiş enflasyon deneyimleri ve günlük fiyat gözlemleri gibi farklı bilgi kaynaklarına verdikleri ağırlıkların nasıl ve neden değiştiğini inceliyor. Türkiye örneğinden hareketle, kurumsal güvenilirliğin para politikasının etkinliği üzerindeki belirleyici rolünü vurguluyor.
- [Dijital Dönüşümde Küresel Yönelimler: Otomotiv ve Makine Sektörleri Örneği](https://katmanportal.com/dijital-donusumunde-kuresel-yonelimler-otomotiv-ve-makine-sektorleri-ornegi/): Yazı genel anlamda dijital dönüşümde küresel yönelimleri ve politikaları ortaya koyarken, bir yandan da otomotiv ve makine sektörlerinde örnekler vermektedir.
- [Türkiye’de Enflasyonu Anlamak (I): Farklı Rejimler, Farklı Dinamikler](https://katmanportal.com/turkiyede-enflasyonu-anlamak-i-farkli-rejimler-farkli-dinamikler/): Aynı küresel şoklar bazı ülkelerde geçici fiyat artışları yaratırken Türkiye’de neden daha kalıcı ve yüksek enflasyon ortaya çıkıyor? 
- [Bu Oyun Kimin Oyunu veya Eski Emperyalizm-Barış Tartışmalarına Yeni Bir Bakış](https://katmanportal.com/bu-oyun-kimin-oyunu-veya-eski-emperyalizm-baris-tartismalarina-yeni-bir-bakis/): Bu yazı, Karl Polanyi'nin tarihsel sosyoloji perspektifi ile John Hobson'ın politik iktisat yaklaşımını karşılaştırarak, her iki düşünürün aynı döneme (Belle Époque) ve aynı finansal aktörlere ilişkin değerlendirmelerinin nasıl taban tabana zıt olduğunu ortaya koymaktadır. Polanyi, finans sermayesini (haute finance) 19. yüzyılda büyük güçler arasında barışı koruyan bir mekanizma olarak görürken; Hobson, aynı finansörleri emperyalist rekabeti ve savaşları körükleyen, eşitsiz güç dinamikleri üzerinden çıkar sağlayan "düzenleyici" güç olarak tanımlar. Yazı, her iki teorik çerçevenin de 1945 sonrası ABD hegemonyasıyla şekillenen günümüz dünya düzenini anlamada yetersiz kaldığını savunarak, mevcut küresel istikrarsızlık ve savaş tehdidini çözümleyebilmek için yeni bir kavramsal merceğe, ve senteze ihtiyaç olduğunu vurgulamaktadır.
- [Keynesyen Dönem Bir Anomali mi?](https://katmanportal.com/keynesyen-donem-bir-anomali-mi/): Keynesyen Dönem kapitalizmin tarihi içinde bir anomalidir. Olağanüstü ekonomik, toplumsal, siyasal ve küresel şartların bir araya gelmesiyle mümkün olmuştur. Bu anlamda tekrarlanması mümkün değildir.
- [Anti-Pronatalist Manifesto](https://katmanportal.com/anti-pronatalist-manifesto/): Bu yazıda, Karl Marx ve Friedrich Engels’in 1848 tarihli ünlü Komünist Manifesto’sundan aldığım ilham ile, kadınların daha çok çocuk (örneğin en az üç tane çocuk) doğurmasını isteyen pronatalist görüşlere bir iktisatçı ciddiyeti ile karşı çıkmaya çalışıyorum.
- [Kooperatif Üzerine](https://katmanportal.com/kooperatif-uzerine/): Kooperatifler neden yaygınlaşmıyor, başarılı örnekler nasıl ayakta kalıyor? Bu yazı, işçilerin yönettiği firmaların karşılaştığı yatırım, büyüme ve yönetim sorunlarını ele alıyor.
- [Şok Doktrininden, Kaos Moktrinine Doğru](https://katmanportal.com/sok-doktrininden-kaos-moktrinine-dogru/): Klein'in "şok doktrini" diye tanımladığı durumun kalıcı ve sürekli hale geldiğini, yaşanan topyekûn istikrarsızlığın halkları çevreleme stratejisi olarak kaoslaştırıldığını iddia ediyorum. Kaos yönetimi neoliberalizmin bu aşamasında kasıtlı olarak yaratılan düzensizlik durumunu karşılayan bir kavram. Bu duruma "kaos moktrini" diyorum.
- [Sosyal Güvenlik Ponzi Değildir, Olamaz (V) ― Son Sözler (2. Kısım)](https://katmanportal.com/sosyal-guvenlik-ponzi-degildir-olamaz-v-%e2%80%95-son-sozler-2-kisim/): Bu yazı, 1960'ların sonundan 12 Mart 1971'e uzanan süreçte işçi hareketi, öğrenci muhalefeti ve siyasal kutuplaşmanın yükselişini, melez vesayetçi düzenin kendini yeniden üretme çabası ve sosyal güvenliğin bu yeniden yapılanmadaki yeri üzerinden ele alıyor.
- [Simyacı, Büyücü ve İktisadın İki Yüzü: Rasyonalitenin Epistemolojik Krizi](https://katmanportal.com/simyaci-buyucu-ve-iktisadin-iki-yuzu-rasyonalitenin-epistemolojik-krizi/): "Simyacı aklını yitirmiş rasyonel olmayan bilim insanı iken neoklasik iktisatçı rasyonel bir büyücüdür."
- [Enflasyonla Mücadelede Yalnız ve Yorgun Savaşçı Türkiye](https://katmanportal.com/enflasyonla-mucadelede-yalniz-ve-yorgun-savasci-turkiye/): Türkiye’de uygulanan yüksek faiz politikası, gelir dağılımını bozmak pahasına toplam talebi daraltmak ve enflasyonu kontrol etmek yönünde neden başarılı olamıyor? Faiz politikası, yüksek faiz düzeylerinde etkisini mi kaybediyor? Enflasyon ve faiz arasındaki ilişki doğrusal olmayabilir mi?
- [Doğurmamak Bir Sınıf Tepkisi midir? Kapitalizmin Sessiz Grevi](https://katmanportal.com/dogurmamak-bir-sinif-tepkisi-midir-kapitalizmin-sessiz-grevi/): Türkiye’de doğurganlık oranı 1,42’ye düştü. Bu yalnızca kültürel değişim değil; ücretlerin, konutun ve bakım yükünün aile kurmayı zorlaştırdığı bir düzene emekçi sınıfların verdiği sessiz bir yanıt olabilir mi?
- [Erken Kış ve Taşıyıcı Annelik Üzerine](https://katmanportal.com/erken-kis-ve-tasiyici-annelik-uzerine/): Bu yazı, Özcan Alper'in Erken Kış filmi üzerinden ticari taşıyıcı anneliği tartışıyor. Filmden hareketle Sophie Lewis'in "rahim emeği" kavramsallaştırmasını ve taşıyıcı anneliğe ilişkin siyasal iddialarını Marksist değer kuramı temelinde yeniden değerlendiriyor.
- [2019 Sonrası Emeğin Payındaki Dalgalanmaları Nasıl Açıklayabiliriz? (Türkiye’de Döviz Kuru, Enflasyon ve Bölüşüm Arasındaki Dinamik İlişki (II))](https://katmanportal.com/2019-sonrasi-emek-paylarindaki-dalgalanmalari-nasil-aciklayabiliriz-turkiyede-doviz-kuru-enflasyon-ve-bolusum-arasindaki-dinamik-iliski-ii/): Kurdaki hareketler, ara malı maliyetlerini ve kâr marjlarını etkileyerek Türkiye’de emeğin payında 2019–2024 döneminde yaşanan dalgalanmaların en önemli nedeni olarak öne çıkıyor.
- [Bakım Açığı ve Çifte Bakımın Maliyeti: Sandviç Kuşak Kadınlar (II)](https://katmanportal.com/bakim-acigi-ve-cifte-bakimin-maliyeti-sandvic-kusak-kadinlar-ii/): Bu yazıda, yaşlı ve/veya çocuk bakımı vermenin kadınların zaman kullanımı, işgücüne katılımı ve çalışma saatleri üzerindeki etkileri, kuşaklar arası bakım ilişkileri ve bakım politikalarının rolü ele alınacaktır.
- [Metriklerin Epistemolojik Siyaseti ve "Radikal Basitleştirme" (II)](https://katmanportal.com/metriklerin-epistemolojik-siyaseti-ve-radikal-basitlestirme-ii/): Türkiye İstatistik Kurumu'nun çocuk emeği verileri, kapsam dışında bıraktıklarıyla, kapsadıklarından daha fazlasını anlatır.
- [Çin’de Yapay Zekâ ve Akıllı Toplum: Kalkınma ile İstihdam Arasında](https://katmanportal.com/cinde-yapay-zeka-ve-akilli-toplum-kalkinma-ile-istihdam-arasinda/): Çin'in 2017 yılında yayımladığı “Yeni Nesil Yapay Zekâ Geliştirme Planı”, YZ’yi daha o zaman stratejik bir teknoloji olarak konumlandırmış ve YZ’yi akıllı toplumun anahtarı olarak öngörmüştü. Fakat bu hayli iddialı politika yaklaşımı yarattığı hoşnutsuzluklarla başa çıkmak zorunda kalıyor.
- [Borç Krizi ve Toplumsal Cinsiyet](https://katmanportal.com/borc-krizi-ve-toplumsal-cinsiyet/): Dış borç, IMF’nin borç sürdürülebilirliği analizi ve uyum politikaları, kalkınmakta olan ülkelerde cinsiyet eşitsizliğini nasıl etkiler? Cinsiyet eşitsizliğini azaltmak için gerekli sosyal harcamalar kısılmadığında dış borç sürdürülebilir mi?
- [Finansallaşma (I): Finansın Yükselişinde Yeni Olan Ne?](https://katmanportal.com/finansallasma-i-finansin-yukselisinde-yeni-olan-ne/): Dünya ekonomisinin yaklaşık yedi katı büyüklüğünde bir finansal piyasa düşünün. Bu nasıl mümkün oldu? Finansallaşma gerçekten kapitalizmde yeni bir döneme mi işaret ediyor, yoksa uzun süredir devam eden eğilimlerin yeni bir görünümü mü? Bu yazı dizisi, bu soruları tarihsel veriler ve farklı kuramsal yaklaşımlar eşliğinde tartışıyor.
- [Odysseia’nın İktisadi Dünyası - İthake’ye Dönüşün İktisadı (I): Tercih, Kıtlık ve Nostos](https://katmanportal.com/odysseianin-iktisadi-dunyasi-ithakeye-donusun-iktisadi-i-tercih-kitlik-ve-nostos/): Odysseus neden ölümsüzlüğü reddedip İthake’ye dönmek ister? Odysseia’da maddi hayatın nasıl düşünüldüğünü ele alacak dizinin bu ilk yazısı, Odysseia’yı kıtlık ve fayda hesabıyla değil, oikos, aidiyet ve nostos üzerinden okuyor ve bolluğun da yoksunluk kadar tehlikeli olabileceğini göstererek destanın iktisadi dünyasına farklı bir kapı açıyor.
- [Makroiktisatta Doğru Bilinen Yanlışlar (III): Fed Para Politikasını Para Arzını Değiştirerek mi Uyguluyor?](https://katmanportal.com/makroiktisatta-dogru-bilinen-yanlislar-iii-fed-para-politikasini-para-arzini-degistirerek-mi-uyguluyor/): Hayır. Pek çok iktisat ders kitabının meseleyi bilen biri için akıllara durgunluk verecek ölçüde gerçeklikten kopuk en vahim meselesi budur. Fed günümüzde kısa vadeli faizler için bir hedef aralığı belirler, bu hedefi yönettiği faiz oranları aracılığıyla piyasaya kabul ettirir ve kenara çekilir; bunun için para arzını değiştirip durması gerekmez.
- [Hapishaneler Ne Üretir?](https://katmanportal.com/hapishaneler-ne-uretir/): Utah’ta ikinci yılımda hapishanelerin ortadan kalkması gerektiğini düşünen Victor isimli bir aktivistle karşılaşmıştım. Victor’un düşünceleri hapishaneleri ile ekonomik koşullar arasındaki bağlantıyı araştırmamı sağladı. Bu yazım bu araştırma sürecinin merkezinde yer alan soruyu üzerine olacak: Hapishaneler ne üretir?
- [Yurttaştan Tüketiciye Dönüşürken II: Kamusal Hizmetlerin Piyasalaştırılması ve Yurttaşlığın Yeniden Tanımlanması](https://katmanportal.com/yurttastan-tuketiciye-donusurken-ii-kamusal-hizmetlerin-piyasalastirilmasi-ve-yurttasligin-yeniden-tanimlanmasi/): Bugün neden bize giderek daha az "yurttaş", daha çok "tüketici" deniyor? Çünkü değişen yalnızca kamusal hizmetler değil; neoliberal kapitalizm, yurttaşlığın anlamını da yeniden tanımlıyor.
- [Sosyal Yenilik (I): Bir Kavramın İzini Sürmek](https://katmanportal.com/sosyal-yenilik-bir-kavramin-izini-surmek/): Yazıda, yenilik iktisadı yazınında son dönemde giderek daha fazla öne çıkan sosyal yenilik kavramının tarihsel ve güncel anlamı ele alınmaktadır. Kavramın tanımındaki belirsizlikler, sosyal yeniliği temel alan kapsamlı incelemeleri güçleştirmektedir. 
- [Sanayileşme Biçimleri ve Türkiye](https://katmanportal.com/sanayilesme-bicimleri-ve-turkiye/): Türkiye deneyimi, durağan sanayileşme eğilimlerine işaret etmektedir. Bu çerçevede, emek yoğun imalat sektörlerinde yaşanan istihdam ve üretim kayıplarının diğer imalat alt sektörleri tarafından ne ölçüde telafi edilebileceği, önümüzdeki döneme ilişkin temel sorulardan birini oluşturmaktadır.
- [Sanayi Politikası Neden Yer-Temelli Olmalı?](https://katmanportal.com/sanayi-politikasi-neden-yer-temelli-olmali/): Sanayi politikası geri döndü; ama yeni bir kimlikle. Avrupa’dan Çin’e ve Türkiye’ye uzanan örnekler, yeni sanayi politikasının neden yerel kapasitelere dayanması gerektiğini ve yanlış tasarlandığında eşitsizlikleri nasıl büyütebileceğini gösteriyor.
- [Althusser’de Bilginin Nesnesi ve Gerçek Nesne Ayrımı Üzerine](https://katmanportal.com/althusserde-bilginin-nesnesi-ve-gercek-nesne-ayrimi-uzerine/): Bu yazımızda bir yandan Marksist politik ekonomi geleneği içinden düşünen okulların haritalanmasına yardımcı olacak bir teorik çerçeve diğer yandan araştırmacılar için uygulanabilir bir metodoloji öneren bir zemin kurmaya çalışıyoruz
- [Her Cari Açık Aynı Mıdır?: Türkiye’nin Cari Açığını Nasıl Okumalı?](https://katmanportal.com/her-cari-acik-ayni-midir-turkiyenin-cari-acigini-nasil-okumali/): En düşük cari açığa sahip ülke, neden en kırılganı? Türkiye, ABD, Birleşik Krallık ve Brezilya'nın verileriyle cari açığın gerçek anlamını sorguluyoruz
- [Türkiye Ekonomisinde Kronik İstikrarsızlık ve Kayıp Büyüme Sarmalı (II): 1950’lerden 1980’lere Türkiye’nin Reaktif Dönüşümü](https://katmanportal.com/turkiye-ekonomisinde-kronik-istikrarsizlik-ve-kayip-buyume-sarmali-ii-1950lerden-1980lere-turkiyenin-reaktif-donusumu/): Türkiye örneğinde öne çıkan reaktif davranışta, tutarlı bir kalkınma vizyonundan çok, iç bölüşüm baskıları ve istikrarsız süreçlerle dış ortam kısıtları arasında sıkışıp krizden krize savrulan, kısa vadeli ve popülist politikalardan kurtulamayan ve büyüme potansiyelini gerçekleştiremeyen bir yapı ortaya çıkmıştır.
- [Nafaka Tartışmaları ve Hane İçi Emek](https://katmanportal.com/nafaka-tartismalari-ve-hane-ici-emek/): Süresiz nafakanın iptaliyle yeniden gündeme gelen tartışmalar üzerinden, evliliğin kadını neden yoksulluğa sürüklediğini inceliyorum. Bu yazı, nafakanın bir ayrıcalık olmadığını ve aksine kadının görünmez emeğini bir de nafaka üzerinden okumaya çalışıyor.
- [Kimsesizlerin Kimsesi, Mazlumların Umudu ve Gastrodiplomasi](https://katmanportal.com/kimsesizlerin-kimsesi-mazlumlarin-umudu-ve-gastrodiplomasi/): Bu yazıda geçtiğimiz hafta Ankara'da gerçekleştirilen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi üzerine bazı değerlendirmeler yapılmakta; dünden bugüne NATO'nun dünya ve Türkiye halkları açısından anlamı tartışılmaktadır. Türkiye'deki rejimin dünyada kimsesizlerin kimsesi veya mazlumların umudu olma iddiası masaya yatırılmaktadır.
- [Rekabetçi Kurun Ekonomi Politiği (III) – Kimin Cenneti, Kimin Cehennem mi?](https://katmanportal.com/rekabetci-kurun-ekonomi-politigi-iii-kimin-cenneti-kimin-cehennem-mi/): Ülkeler arasında döviz kuru seviyesinde görülen ayrışmaları anlamak için bölüşüm ilişkileri, yapısal özellikler ve kurumsal yapıyı ele alan katmanlı bir yapıya ihtiyaç vardır. Çin veya Güney Kore gibi rekabetçi kur politikalarından verim almayı başarmış ülkeler, başarılarını bu politikalarla uyumlu kurumsal yapıya sahip olmalarına borçludur. 
- [Teknolojiyi Nasıl Üretmeli?](https://katmanportal.com/teknolojiyi-nasil-uretmeli/): Yeni teknolojiler mi bizi, biz mi yeni teknolojileri belirliyoruz? Yeni teknolojilerin gelişiminde hep beraber yer alabilirsek, teknolojiyi de biz belirleyebiliriz.
- [Türkiye’de Döviz Kuru, Enflasyon ve Bölüşüm Arasındaki Dinamik İlişki (I)](https://katmanportal.com/turkiyede-doviz-kuru-enflasyon-ve-bolusum-arasindaki-dinamik-iliski-i/): Döviz kurundaki hareketler, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde enflasyonun yanında bölüşümü de belirlemede önemli rol oynamaktadır. Bu yazı serisinin ilk bölümünde, döviz kurunun bölüşümü hangi kanallardan değiştirebileceğini ele alıyoruz.
- [Kasada Para, Bilançoda Borç: Türkiye’de Şirket Finansallaşmasının İki Yüzü](https://katmanportal.com/kasada-para-bilancoda-borc-turkiyede-sirket-finansallasmasinin-iki-yuzu/): Şimşek programı sonrasında şirketler yalnızca yüksek faiz ortamına uyum sağlamadı; bilanço stratejilerini de yeniden kurdu. Aynı anda büyüyen likit finansal varlıklar ve borçlar, finansallaşmanın yeni yüzünü ve sermaye içindeki farklılaşmayı görünür hale getiriyor.
- [Hindistan’ın Afrika Seferi (I): Rakamlarla Bir Ortaklığın Anatomisi](https://katmanportal.com/hindistanin-afrika-seferi-i-rakamlarla-bir-ortakligin-anatomisi/): Hindistan-Afrika Forumu’nun dördüncü zirvesi, on bir yıllık bir aradan sonra toplanacağı hafta, 2019’dakiyle aynı gerekçeyle - bir Ebola salgınıyla - yeniden ertelendi. Bu yazı, iki taraf arasındaki ekonomik ilişkinin tarihsel arka planına ve ticaret, yatırım, kalkınma finansmanı verilerine yakından bakıyor.
- [Ulusal Yeşil Finans Stratejisi ve Eylem Planı Üzerine](https://katmanportal.com/ulusal-yesil-finans-stratejisi-ve-eylem-plani-uzerine/): Türkiye’nin 2015’ten bu yana izlediği resmi Ulusal Katkı Beyanı (yaygın kısaltmayla NDC) patikası gerçekçi olmayan varsayımlara dayanmaktadır. Bu sorunlu referans çerçevesi, Türkiye’nin resmi analitik çalışmalarını ve iklim müzakere hedeflerini ile iklim politikasının temel argümanlarını ve yeşil finansman mimarisinin dayanaklarını zayıflatmaktadır. Türkiye’nin COP31 Başkanlığı sürecinde, karbon fiyatlaması, emisyon ticareti ve iklim finansmanı uygulama gündemi öne çıkarken; Türkiye’nin mevcut NDC referans senaryosunu ivedilikle güncellenmesi kritik önem taşımaktadır.
- [Altın Üzerine Sorgulamalar (V) – Küresel Meselelere Giriş, Yeni Merkez Bankacılar](https://katmanportal.com/altin-uzerine-sorgulamalar-v-kuresel-meselelere-giris-yeni-merkez-bankacilar/): Fed ve Güney Kore Merkez Bankası başkan değişimleri üzerinden merkez bankacılığında değişim rüzgarlarını ve yeni dünya gerçekleriyle bu gerçeklere uyum gerekliliğini konuşuyoruz.
- [Neoliberalizmin Sert Laboratuvarı: Türkiye Neden Hep Daha Fazla Bedel Ödüyor?](https://katmanportal.com/neoliberalizmin-sert-laboratuvari-turkiye-neden-hep-daha-fazla-bedel-oduyor/): Türkiye, Dr. Pabuşçu’nun doktora tezine göre 1980-2024'te neoliberal olumsuzlukta dünya birincisi. Neoliberalizm bu ülkede toplumsal çoğunluk için başarısız, ama sermaye birikimi için işlevsel oldu. Her kriz yeniden paketlendi, fatura hep aynı adrese kesildi.
- [Sosyal Güvenlik Ponzi Değildir, Olamaz (V) ― Son Sözler (1. Kısım)](https://katmanportal.com/sosyal-guvenlik-ponzi-degildir-olamaz-v-%e2%80%95-son-sozler-1-kisim/): 1923 sonrasında Türkiye, İtalyan faşizminin korporatif araçlarını uyarlayarak paternalizm, solidarizm ve korporatizmi harmanlayan, işçi sınıfını baskılayan vesayetçi bir melez düzen kurdu. Bu makalede, bu melez düzenin 1969'a dek evrimini inceliyorum. 1961 Anayasası grev hakkı tanısa da vesayet sürdü, 1963, 1964 ve 1969 düzenlemeleri sistemi esnetti ise de dönüştürmedi.
- [Türkiye’de Beşerî Sermaye (VI)](https://katmanportal.com/turkiyede-beseri-sermaye-vi/): Cumhuriyete kim sahip çıkacak? Neyi neden seçtiğini anlamlandırabilecek olan ve mümkün şeylerin ve arzu edilir şeylerin neler olduklarını bilecek olan “erdemli” vatandaşlar. O halde, o “erdemli” vatandaşları nerede ve nasıl yetiştireceğiz?
- [ABD’den Yapay Zeka Manzaraları](https://katmanportal.com/abdden-yapay-zeka-manzaralari/): ABD'de gerçekleştirilen İş Dünyası Eğilimleri ve Görünüm Anketi, firmaların yapay zeka kullanım tercihlerine dair neler söylüyor?
- [Müdaheleci Kapitalizm’den Yeni Liberal Dünya’ya doǧru](https://katmanportal.com/mudaheleci-kapitalizmden-yeni-liberal-dunyaya-do%c7%a7ru/): 2. Dünya Savaşı’ndan sonra uygulanan, devlet eliyle pazar düzenlemesi politikalarından kurtulmayı hedefleyen liberalizm, 1970’lerden itibaren etkinliǧini artırarak toplumları yönlendirmistir. Fakat, bu eǧilim bugün, üst üste yarattıǧi yapısal krizlerle dünya ekonomisini çok endişe verici gerilimlerin içine sürüklemektedir.
- [Misyon Odaklı İnovasyon Politikaları: Kavramsal Çerçeve, Türleri, Uygulama Dinamikleri ve Eleştirel Bir Değerlendirme](https://katmanportal.com/misyon-odakli-inovasyon-politikalari-kavramsal-cerceve-turleri-uygulama-dinamikleri-ve-elestirel-bir-degerlendirme/): Bu yazı, son dönemde teknoloji politikaları literatüründe giderek daha fazla yer bulan misyon odaklı inovasyon politikalarını kısaca tanıtmayı ve mevcut eleştirileri özetlemeyi hedeflemektedir.
- [Akıllı Makineler, Yorgun Bedenler](https://katmanportal.com/akilli-makineler-yorgun-bedenler/): Bu yazı yapay zekayı toplumsal cinsiyet ilişkileri açısından ele alıyor. Algoritmaların cinsiyetçi normları yeniden üretme eğilimini, ev içi emeğin yeni teknolojilerle dönüşüm olasılığını ve zihin-beden ikiliğinin derinleşmesinin beden üzerindeki etkilerini tartışıyor.
- [Vergisiz Kamu Maliyesi](https://katmanportal.com/vergisiz-kamu-maliyesi/): Vergisiz kamu harcaması hem mümkündür hem de kapitalist ülkelerin gelişiminde sanılandan çok daha yaygındır. Ancak her zaman akıl karı bir uygulama değildir.
- [ABD Tarihinin Özgüllükleri ya da Gerçek Amerikan İstisnailiği](https://katmanportal.com/abd-tarihinin-ozgullukleri-ya-da-gercek-amerikan-istisnailigi/): ABD'nin 250. yılı vesilesiyle güncel emperyalizm tartışmalarına kısa bir ara veriyoruz. Bu yazıda, ABD tarihine dair liberal mitlerin ötesine geçerek, ülkenin gerçek tarihsel özgüllüğünün kapitalist gelişme, sınıf mücadeleleri ve ırksal tahakkümün biçimlendirdiği bir tarihsel süreçte yattığını gösteriyoruz.
- [Makroiktisatta Doğru Bilinen Yanlışlar (II): Kevin Warsh Phillips Eğrisi Meselesinde Haklı Mı? (II)](https://katmanportal.com/makroiktisatta-dogru-bilinen-yanlislar-ii-kevin-warsh-phillips-egrisi-meselesinde-hakli-mi-ii/): Phillips Eğrisi neden yataylaştı? Ve eğer Phillips Eğrisi gerçekten artık enflasyon dinamiklerini açıklamakta yetersiz kalıyorsa, para politikası tam olarak ne işe yarıyor? 
- [İktisatçılar Sapkın Değirmencilerin Tarihçisini Neden Okumalı?](https://katmanportal.com/iktisatcilar-ve-iktisat-tarihcileri-carlo-ginzburgu-neden-okumali/): Geçtiğimiz günlerde hayata gözlerini yuman mikrotarihin büyük ustasının iz, ipucu ve tekil vaka üzerinden kurduğu yöntem, iktisat ve iktisat tarihi için farklı ölçekler, kaynak okuma biçimleri ve yorum imkânları sunuyor. Bu yazı, Ginzburg’un iktisatçılar ve iktisat tarihçileri için neden hem ufuk açıcı hem huzursuz edici olduğunu tartışıyor.
- [İklim Krizi Çağında Tarım (IV): Çiftçi Ne İster? Bir Ayrık Seçim Deneyinin Bulguları](https://katmanportal.com/iklim-krizi-caginda-tarim-iv-ciftci-ne-ister-bir-ayrik-secim-deneyinin-bulgulari/): Üreticiye “damla sulama desteği” verildiğinde aslında neyi seçtiriyoruz? On ilde 521 çiftçiyle yürütülen bir ayrık seçim deneyi, kararın merkezinde faizin, danışmanlığın ve borç korkusunun olduğunu; Türkiye genelinde tek tip uygulanan bir politikanın ise bölgeden bölgeye değişen tercihler karşısında dağıldığını gösteriyor.
- [Geçmiş Bir Araştırmadan Bugüne: Ticaret Değişirken Kadın Emeği](https://katmanportal.com/gecmis-bir-arastirmadan-bugune-ticaret-degisirken-kadin-emegi/): Bu yazı, eski bir çalışmadan hareketle, bu araştırmanın sorularının bugünün koşullarında nasıl yeni sorular doğurduğunu tartışıyor. 2018'de Feminist Economics'te yayımladığımız makale, otuz ülke için 1995–2011 döneminde imalat istihdamının feminizasyonu ve de-feminizasyonu ile ticaret yapısındaki değişim arasındaki ilişkiyi inceliyordu
- [Yurttaştan Tüketiciye Dönüşürken: Yurttaşlığın Kapitalizmle İmtihanı](https://katmanportal.com/yurttastan-tuketiciye-donusurken-yurttasligin-kapitalizmle-imtihani/): Kapitalizm yurttaşlığı genişletti, ancak toplumsal gücünü sınırladı. Sosyal haklar ve refah devleti ise piyasanın değil, emekçi sınıfların mücadelelerinin ve savaş sonrası güç dengelerinin ürünü olarak ortaya çıktı.
- [Kredi Kartı Cumhuriyeti: Türkiye Artık Gelirle Değil Borçla mı Dönüyor?](https://katmanportal.com/kredi-karti-cumhuriyeti-turkiye-artik-gelirle-degil-borcla-mi-donuyor/): Türkiye’de kredi kartı artık yalnızca bir ödeme aracı değil, aynı zamanda bir geçinme mekanizması. Burada asıl sorun bireysel savurganlık değil; enflasyon, gelir yetersizliği ve gündelik hayatın borçla çevrilir hale gelmesi.
- [Sürücüsüz Kamyonlar Üzerinden Teknolojik İlerlemeyi Anlamak](https://katmanportal.com/surucusuz-kamyonlar-uzerinden-teknolojik-ilerlemeyi-anlamak/): Uzun dönemli refah artışının dinamosu olarak kabul edilen teknolojik ilerleme artık kaygı veren bir dinamik olmaya başladı. Fakat kaygı duymak yerine teknolojik ilerlemenin etkilerini daha iyi analiz etmeye ihtiyaç var. Bu yazıda sürücüsüz kamyonlar üzerinden yeni teknolojilerin istihdam üzerindeki olası etkilerini analiz ediyorum.
- [Çin’in İmalat Hâkimiyeti ve Küresel Güney’in Tabakalaşması](https://katmanportal.com/cinin-imalat-hakimiyeti-ve-kuresel-guneyin-tabakalasmasi/): İkinci Çin şoku bugün gelişmiş ekonomilerin kapanan fabrikalarıyla anılıyor. Oysa aynı dalga Küresel Güney'de henüz kurulmamış sanayileri vuruyor. Çin'in imalat hâkimiyeti bölgeyi rekabet ve tedarikçilik kapanlarına bölüyor, gelirler yükselirken üretim yeteneği kutuplaşıyor.
- [Yapay Zekâyı Anlamak (II): İşbölümü, Zihinsel Emek ve Babbage’ın Makineleri](https://katmanportal.com/yapay-zekayi-anlamak-ii-isbolumu-zihinsel-emek-ve-babbagein-makineleri/): Günümüzü daha iyi anlamak için yapay zekâ tarihindeki önemli uğraklara yakından bakmak gerekiyor.
- [Demografik Dönüşümün Yükü Kimin Omuzlarında? Türkiye’de Sandviç Kuşak](https://katmanportal.com/demografik-donusumun-yuku-kimin-omuzlarinda-turkiyede-sandvic-kusak/): Nüfusun yaşlanması ve çocuk sahibi olma yaşının ertelenmesi, Türkiye'de giderek daha fazla insanı çocukları ile yaşlanan ebeveynlerinin çifte bakım sorumluluğu arasında sıkıştırıyor. Bu yazı, çifte demografik dönüşümün ortaya çıkardığı sandviç kuşak olgusunu ele alıyor.
- [Makroiktisatta Doğru Bilinen Yanlışlar (II): Kevin Warsh Phillips Eğrisi Meselesinde Haklı Mı? (I)](https://katmanportal.com/makroiktisatta-dogru-bilinen-yanlislar-ii-kevin-warsh-phillips-egrisi-meselesinde-hakli-mi-i/): Fed’in yeni başkanı Kevin Warsh birkaç gün önce gerçekleşen ilk basın toplantısında makroiktisat ders kitaplarında da merkezi bir yer tutan Phillips eğrisini açıkça tanımadığını ilan etti. Bu epey radikal bir duruş. Peki nedir bu Phillips eğrisi? Hala canlı mı yoksa çoktan öldü ve bize mi söylemiyorlar?
- [Piyasada Nesnelleşen Sermaye Şiddetinin Ötesi ve Emekçiler](https://katmanportal.com/piyasada-nesnellesen-sermaye-siddetinin-otesi-ve-emekciler/): Yaşamlarının her boyutunda sermayenin sınıfsal şiddetinin farklı biçimlerine maruz kalan, sürekli şiddet içinde yaşayan emekçiler buna neden isyan etmiyorlar? Bu sorunun yanıtını vermek kolay değil. Batı’dan iki olağanüstü sanatçının bu soru etrafında giriştikleri sohbete kulak vererek bir yerden başlayalım.
- [Prekarya Proletaryaya Karşı (III): Prekarya Güncel Sınıf Mücadelesinde Nasıl bir İşlev Görür?](https://katmanportal.com/prekarya-proletaryaya-karsi-iii-prekarya-guncel-sinif-mucadelesinde-nasil-bir-islev-gorur/): Mevcut üretim tarzı çerçevesinde prekaryaya ayrıcalıklı bir konum atfetmek ve ona günümüz sınıf mücadelesinde oynayacağı özel bir rol vermek, geniş çalışan sınıfların olası gelir ve gelir dışı kazanımlar elde etme çabasını olumsuz yönde etkileyebilir.
- [Ana Akım İşgücü İktisadında “Sömürü” Benzeri Kavramsallaştırmalar: Monopsoni ve Piyasa Yapısı](https://katmanportal.com/ana-akim-isgucu-iktisadinda-somuru-benzeri-kavramsallastirmalar-monopsoni-ve-piyasa-yapisi/): İlk yazılarda ücret-üretkenlik ilişkisi ve sapmaları tartışıldı. Bu yazıda Robinson’ın monopsoni kavramı ve günümüz ücret kırpılması literatürü ele alınıyor. Bu yaklaşım, ücretlerin rekabetçi belirlenmediğini göstererek, ilk yazıdaki üçüncü katmana örnek oluşturuyor.
- [Üretken Yapay Zeka Türkiye’de 2.3 Milyon İşi Tehdit Ediyor](https://katmanportal.com/uretken-yapay-zeka-turkiyede-2-3-milyon-isi-tehdit-ediyor/): Türkiye’de üretken yapay zekâya yüksek düzeyde maruz kalan işlerde yaklaşık 2.3 milyon kişi çalışıyor. Ancak yapay zeka yüzünden işini kaybetme riski tüm çalışanlar için aynı değil. Bulgular, üretken yapay zekânın etkilerinin özellikle hizmet sektörlerinde ve kariyerinin başındaki genç çalışanlar arasında yoğunlaştığını gösteriyor.
- [Enflasyon Kârları, Döviz Borçları: Reel Sektörün Bilanço Döngüsü](https://katmanportal.com/enflasyon-karlari-doviz-borclari-reel-sektorun-bilanco-dongusu/): Türkiye'de şirket bilançolarının iki mevsimi: 2022'nin enflasyonist bolluğu, 2025'in yeniden büyüyen döviz açığı
- [Türkiye Ekonomisinin Kilit Sektörleri: Girdi-Çıktı Tabloları ve Temel Bulgular](https://katmanportal.com/turkiye-ekonomisinin-kilit-sektorleri-girdi-cikti-tablolari-ve-temel-bulgular/): Türkiye Girdi-Çıktı Tabloları temelli bulgular son 30 yılda Türkiye'nin "kilit sektörlerinin" sayısında belirgin azalmaya işaret etmektedir. Daha önemlisi, temel üretim faaliyetleri açısından belirleyici işlevlere sahip olan sektörlerin sayısı azalırken, yayılma etkileri zayıf iktisadi aktivitelerin belirleyiciliği öne çıkmaktadır.
- [Üçüncü Yılının Sonunda ‘Şimşek Programı’](https://katmanportal.com/ucuncu-yilinin-sonunda-simsek-programi/): Üç yılın sonunda enflasyon başladığı noktanın sadece 6 puan altına inerken, yapısal kırılganlıklar artmış, toplumsal maliyetler birikmiş durumda. Programın artık gizlenemeyen başarısızlığının temelinde iki büyük yanılgı yatıyor: Mehmet Şimşek’in kredibilite ve AKP’nin "altın çağ" yanılgısı.
- [Türkiye Karbon Emisyonu Azaltım Mücadelesinin Neresinde?](https://katmanportal.com/turkiye-karbon-emisyonu-azaltim-mucadelesinin-neresinde/): Türkiye “enerji güvenliğini sağlama” ve “emisyonların azaltılması” ikilemine sıkışmış durumda. Uzun dönemli hesaplamalar Türkiye’nin milli gelirine görece karbon yoğunluğunda zirveyi geride bırakmış olduğunu, ancak istihdam başına karbon yoğunluğunda ve mutlak azaltım/zirve hedefinde henüz kalıcı bir başarı elde edemediğini gösteriyor.
- [Kapitalizmin Temel Analiz Birimi “İşletme” Olabilir mi? (III)](https://katmanportal.com/kapitalizmin-temel-analiz-birimi-isletme-olabilir-mi-iii/): Serinin üçüncü ve son yazısında, Lazonick’in yenilikçi işletme teorisinin neoklasik iktisada yönelttiği temel eleştirileri tartışıyor ve serinin başlığındaki soruya pratik ve teorik çerçevede cevap arıyoruz.
- [David Harvey’in Yeni Emperyalist Ekonomizmi](https://katmanportal.com/david-harveyin-yeni-emperyalist-ekonomizmi/): Harvey’in büyük ses getiren "yeni emperyalizm" teorisi, emperyalizmi kapitalizme dışsal bir sapma olarak ele almakta, gelir bölüşümünü düzelten ve mali sermayeyi sınırlayan reformlarla daha barışçıl ve anti-emperyalist bir kapitalizmin mümkün olduğunu ileri sürerek eski emperyalist ekonomizmin güncellenmiş bir versiyonuna ulaşmaktadır.
- [Sinan Sönmez’in "Dünya Ekonomisi: Krizler Dünyası" Kitabı Üzerine](https://katmanportal.com/sinan-sonmezin-dunya-ekonomisi-krizler-dunyasi-kitabi-uzerine/): Bu yazı, Türkiye'nin  önde gelen politik iktisatçılarından Sinan Sönmez ve son kitabı Dünya Ekonomisi: Krizler Dünyası üzerine bazı değerlendirmeler içeriyor. Kısa biyografik notların yanı sıra, çalışmalarında benimsediği kuramsal ve politik pozisyonları uluslararası yazındaki benzer tartışmalar eşliğinde değerlendirmeye çalıştım.
- [Altın Üzerine Sorgulamalar (IV) – Türkiye Üzerine Son Sözler (2. Kısım) ya da Altın, Konut ve Zorlama Bir Anlatı Üzerine](https://katmanportal.com/altin-uzerine-sorgulamalar-iv-turkiye-uzerine-son-sozler-2-kisim-ya-da-altin-konut-ve-zorlama-bir-anlati-uzerine/): Konut fiyatlarını ve hatta enflasyonu altının "servet etkisine" bağlayan anlatı bir efsane olabilir mi?
- [Planlamayı Yeniden Düşünmek (II): Sovyet Deneyimi ve Planlamanın Tarihselliği](https://katmanportal.com/planlamayi-yeniden-dusunmek-ii-sovyet-deneyimi-ve-planlamanin-tarihselligi/): Bu ikinci bölüm, Chibber’in merkezi planlama eleştirisini Sovyet deneyiminin tarihsel zemininde yeniden tartışıyor. Planlamayı soyut bir teknik sorun olarak değil; iktidar, sanayileşme, bilgi, inovasyon ve piyasa ilişkileriyle gerilim içinde şekillenen tarihsel bir süreç olarak ele alıyor.
- [Suçun ve Cezanın Toplumsal Üretimi](https://katmanportal.com/sucun-ve-cezanin-toplumsal-uretimi/): Kamuoyunda yakın zamanda çocukların çocukların katili olduğu vakalarda sosyal medyada en çok tartışılan cinayeti işleyen zanlı çocukların tavırlarıydı. Neden bu vakalarda suçu işleyen çocuklar beklediğimiz gibi davranmadı? Peki biz neden böyle bir beklentiye sahiptik? Bu yazım bu iki sorunun cevabı üzerine olacak.
- [Eksik Ölçülen Eşitsizlik: Türkiye’nin Neoliberal Modernleşmesi ve Yoksulluk Yönetimi](https://katmanportal.com/eksik-olculen-esitsizlik-turkiyenin-neoliberal-modernlesmesi-ve-yoksulluk-yonetimi/): Bu yazı, Tekgüç’ün 2003–2019 arası gelir dağılımıyla ilgili Katman`da ifade ettiği “eşitleyici modernleşme” tezinin eleştirisidir.
- [‘Para Gürültüsü’ Çağı](https://katmanportal.com/para-gurultusu-cagi/): Finansallaşmayı günümüz kapitalizminin eğilimleri içinde bir eğilim olarak kavramsallaştıran bu yazı, finansın gündelik hayatı, öznelliği ve kurtuluş tahayyülünü yeniden biçimlendirişini Latife Tekin'in Para Gürültüsü romanı üzerinden tartışıyor.
- [Türkiye’de Enflasyonu Anlamak (IV): Kur, Enflasyon ve Para Politikası Üzerine Ampirik Bulgular](https://katmanportal.com/turkiyede-enflasyonu-anlamak-iv-kur-enflasyon-ve-para-politikasi-uzerine-ampirik-bulgular/): Türkiye'de enflasyonu ne belirliyor? 2004–2024 dönemine ilişkin ampirik bulgular, döviz kuru şokları ve enerji maliyetlerinin enflasyonun başlıca sürükleyicileri olduğunu gösteriyor. Para politikası ise büyük ölçüde döviz kuru kanalı üzerinden çalışıyor. 
- [Türkiye’nin Ödemeler Dengesi Üzerine Gözlem ve Değerlendirmeler](https://katmanportal.com/turkiyenin-odemeler-dengesi-uzerine-gozlem-ve-degerlendirmeler/): Cari açık neden kalıcılaşıyor? Türkiye’nin dış ticaret ve ödemeler dengesi görünümünü güncel verilerle değerlendiriyor; ithalat, ihracat, döviz kuru ve küresel talep arasındaki ilişkileri ekonometrik bulgular ışığında tartışıyoruz.
- [Çocukları Ne Yapmalı (III)](https://katmanportal.com/cocuklarla-ne-yapmali-3/): Çocukları kim doğurur, nasıl doğurur, kaç tane doğurur ya da doğurmalı, doğumdan nasıl kaçınılır, kaçınılmaya kalktığında ne olur, istenmeyen çocuklarla ne yapılır… Bu ve benzer sorular erken modern dönemden itibaren giderek artan bir biçimde siyasal iktidarın ilgi alanına girer.
- [Annelik Cezasını En Çok Kim Ödüyor?](https://katmanportal.com/annelik-cezasini-en-cok-kim-oduyor/): Bu yazı, ABD’de çocuk sahibi olduktan sonra kadınların çalışma hayatında yaşadığı kayıpların 1978-2023 döneminde nasıl değiştiğini inceliyor. Bulgular, bu değişimin evli ve bekâr anneleri aynı biçimde etkilemediğini gösteriyor.
- [Makroiktisatta Doğru Bilinen Yanlışlar (I): İmkânsız Üçlünün İmkânsızlığı](https://katmanportal.com/makroiktisatta-dogru-bilinen-yanlislar-i-imkansiz-uclunun-imkansizligi/): Standart makroiktisat dersleri ve ders kitapları dünyayı ve iktisat literatürünü belki 20-30 yıl geriden takip ediyor. Bu seride, makroiktisatta hâlâ yaygın kabul gören en büyük yanlışları güncel literatürün ve tartışmaların ışığında ele alıyorum. İlk ders: imkânsız üçlünün imkânsızlığı.
- [Güç (IV)](https://katmanportal.com/guc-iv/): Çoğu güç teorisinin ortak varsayımı, gücün yaptırım ve itaat gerektirmesidir. Bunlar şüphesiz yeterli koşullardır, ancak gerekli koşullar mıdır?
- [Yiyorlar Ama Yapıyorlardı, Artık Yeseler de Yapamıyorlar](https://katmanportal.com/yiyorlar-ama-yapiyorlardi-artik-yeseler-de-yapamiyorlar/): İnşaata odaklı büyüme AKP hükümetlerinin ilk 15 yılında çalıştı ama artık çalışmıyor. AKP iktidarı ve çevresinde kümelenmiş odaklar bu gerçeği kabul edemediği için yanlış politikalarla son beş yılda Türkiye’yi yüksek enflasyon sarmalına soktu.
- [Devalüasyon Olur mu? Olursa Ne Zaman Olur?](https://katmanportal.com/devaluasyon-olur-mu-olursa-ne-zaman-olur/): Türkiye’de mesele sadece devalüasyon ihtimali değil, yüksek enflasyon altında kurun neden enflasyondan daha yavaş arttığıdır. Kur kısa vadede baskılanabilir; ama kalıcı çözüm, TL’ye güveni yeniden kurmak ve enflasyonu gerçekten düşürmektir.
- [Planlamayı Yeniden Düşünmek (I): Chibber’in Eleştirisi Ne Ölçüde Haklı?](https://katmanportal.com/planlamayi-yeniden-dusunmek-i-chibberin-elestirisi-ne-olcude-hakli/): Vivek Chibber’in merkezi planlama eleştirisini yeniden tartışan bu yazı, sosyalist hesaplama problemini merkezi planlama karşısında piyasa öğelerinin üstünlüğünün kesin kanıtı olarak gören yaklaşımı sorguluyor. Mesele yalnızca hesaplama değil; enformasyon, koordinasyon, inovasyon ve toplumsal emeğin nasıl örgütleneceğidir.
- [Merkez Bankası İçin Kreş Hizmeti Önemli mi?](https://katmanportal.com/merkez-bankasi-icin-kres-hizmeti-onemli-mi/): Merkez Bankası neden kreşlerle ilgilensin ki? Ne tuhaf bir soru. Ya sorun ekonominin onsuz işleyemez olmasıysa?
- [Peki Ama Keynes Bir Anomali mi? (I)](https://katmanportal.com/peki-ama-keynes-bir-anomali-mi-i/): Keynes iktisadi düşünce tarihi yazınında genellikle bir devrimin mimarı gibi anılmaktadır. Yöntemsel olarak Keynes yazın hayatı boyunca zigzaglar göstermiştir. Kuramsal olarak da bütünlüklü bir kuram yerine her biri yeni bir şey diyen ama bütünlük oluşturmayan bir kuramlar demetini miras olarak bırakmıştır.
- [Sanayi Politikasının Yükselişi](https://katmanportal.com/sanayi-politikasinin-yukselisi/): Küresel finansal krizden bu yana hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ekonomiler, özellikle teşvikleri kullanarak net sıfıra geçişi hızlandırmak, tedarik zinciri dayanıklılığını artırmak ve anahtar sektörlerde stratejik rekabetçilik gibi amaçlar doğrultusunda giderek daha fazla sanayi politikası uyguluyor.
- [Sosyal Güvenlik Ponzi Değildir, Olamaz (IV)](https://katmanportal.com/sosyal-guvenlik-ponzi-degildir-olamaz-iv/): SSK ve Bağ-Kur, adlarında “sigorta” geçse de, aktüeryal ilkelere dayalı fon biriktirmeyen dağıtım esaslı kurumlardı. Tıpkı Emekli Sandığı gibi Ponzi değillerdi. Gerektiğinde açıklarını kamu kapattı.
- [Gıda Erişiminin Bedeli: Ayçiçek Yağı ve Türkiye’nin Kırılgan Gıda Düzeni](https://katmanportal.com/gida-erisiminin-bedeli-aycicek-yagi-ve-turkiyenin-kirilgan-gida-duzeni/): Türkiye'de gıda bugün yalnızca pahalı değil; giderek daha kırılgan ve sınıfsal olarak ayrışmış bir beslenme sürecinin parçası. Bu yazı, ayçiçek yağı üzerinden gıda pahalılığını piyasanın kaçınılmaz sonucu olarak değil; ithalat bağımlılığı, kooperatif tasfiyesi, şirketlerin piyasa gücü ve devletin fiyat yönetimi siyaseti ekseninde okuyor.
- [Türkiye Ekonomisinde Kronik İstikrarsızlık ve Kayıp Büyüme Sarmalı (I)](https://katmanportal.com/turkiye-ekonomisinde-kronik-istikrarsizlik-ve-kayip-buyume-sarmali-i/): Türkiye’nin son yetmiş beş yılına baktığımızda, kronik makroekonomik istikrarsızlık süreçlerinin Türkiye ekonomisinin bitmeyen çilesi haline geldiğini görürüz. Türkiye, kronik istikrarsızlık nedeniyle bu uzun dönem boyunca büyüme potansiyelini tam anlamıyla gerçekleştirememiştir.
- [Prekarya Proletaryaya Karşı (II): Prekarya Bir Sınıf Mıdır?](https://katmanportal.com/prekarya-prolateryaya-karsi-ii-prekarya-bir-sinif-midir/): “Prekarya Prolateryaya Karşı” yazı dizimizin bu ikinci bölümünde prekaryanın bir sınıf olarak ele alınıp alınamayacağını tartışma gündemine getiriyoruz. Değerlendirmemiz prekaryanın Marksist ve Weberyen analizler çerçevesinde bir sınıf olarak ele alınmasının oldukça güç olduğu yönündedir.
- [Eski Emperyalizm Tartışmalarına Son Bir Bakış (IV): Adam Smith Pekin’de - Washington Teyakkuz’da](https://katmanportal.com/kapanista-acilirim-bir-sonuc-yerine-eski-emperyalizm-tartismalarina-son-bir-bakis-iv/): Hegemonik düşüşün dışsal rakipten değil içsel bölüşüm krizinden beslendiğini üç düzeyli oyun teorisi modeliyle ortaya koyan bu yazı, Amerikan ve İngiliz hegemonyasını karşılaştırır ve dört araştırma paketiyle gelecek gündemini çizer.
- [Türkiye’de Beşerî Sermaye (V)](https://katmanportal.com/turkiyede-beseri-sermaye-v/): Eğitim, gelir, servet ve doğurganlık gibi değişkenleri bir arada anlamlı kılacak bir refah kuramımız olsaydı bundan faydalanabilirdik. Ancak Türkiye’deki kalkınma planlamacılığı, kapasite ve vizyon olarak, böyle akılcı bir yaklaşımı benimsemenin çok uzağında kalmış durumda.
- [Uzun Süreli Bakım Sigortası ve İşgücüne Katılım](https://katmanportal.com/uzun-sureli-bakim-sigortasi-ve-isgucune-katilim/): Uzun süreli bakım sigortası yaşlı bakımının karşılanmasına, bakım sorumluluğunu yüklenenlerin işgücüne katılımındaki ve çalışma saatlerindeki düşüşüne bir çare olabilir mi? Almanya, Norveç, Japonya ve Güney Kore örneklerini incelemek uzun süreli bakım politikasının planlanmasında faydalı olabilir.
- [Müştereklerin Trajedisi Değil Tasfiyesi](https://katmanportal.com/mustereklerin-trajedisi-degil-tasfiyesi/): Lauderdale Paradoksu, ekolojik krizin yalnızca doğanın aşırı kullanımından değil, kamusal ekolojik varlıkların sermaye birikimi lehine yeniden örgütlenmesinden kaynaklandığını göstermesi bakımından güncelliğini korumaktadır.
- [Metriklerin Epistemolojik Siyaseti ve "Radikal Basitleştirme" (I)](https://katmanportal.com/metriklerin-epistemolojik-siyaseti-ve-radikal-basitlestirme-i/): İstatistiksel veriler ampirik dünyaya tutulmuş tarafsız birer kamera olmaktan ziyade, toplumsal süreçleri hareket ettiren birer motor işlevi görür.
- [Yapısal Makro Modellerin ‘Kısa’ Tarihi (III)](https://katmanportal.com/yapisal-makro-modellerin-kisa-tarihi-iii/): Henüz 19 yaşında Kafkasya’da kurulan Menşevik Terek Cumhuriyeti’nin Çalışma Bakanı olan genç sosyalist Jacob Marschak, nasıl oldu da anaakım makroiktisadın vazgeçilmez araçları haline gelen yapısal makro modellerin kurucusuna dönüştü? ‘Kısa’ tarihin bu bölümünde bu sorunun cevabını bulacaksınız.
- [Sermayenin Sınıfsal Şiddetinin Nesnelleşmesi: Piyasa Zorunluluğu ve Emek](https://katmanportal.com/sermayenin-sinifsal-siddetinin-nesnellesmesi-piyasa-zorunlulugu-ve-emek/): Kapitalizm açık baskı ve fiziksel şiddetin yanı sıra, piyasa zorunluluğu üzerinden işleyen bir sınıfsal tahakküm biçimidir. Bu yazı, emekçilerin piyasada yaptıkları “özgür tercihlerin” gerçekte mülksüzleştirilmeleri sonucu mahkûm kaldıkları “zorunluluklar” olduğunu, Marksist ilksel/ilkel birikim yazınına referansla tartışıyor.
- [Althusser’in Düşüncesinin Seyrini Anlamak Üzerine](https://katmanportal.com/althusserin-dusuncesinin-seyrini-anlamak-uzerine/): Bu yazıda Althusser’in düşüncesinin seyrini anlamak için üç tez öne sürüyoruz. Bu üç tez, Althusser’in düşüncesini hatalı ithamlardan arındırarak yerli yerine oturtmayı hedefler. Bu hedef, Althusser’in Eleştirel Realizmle rektifiye edilmesinin ilk adımıdır.
- [Sesi Bastırılan Sınıf: Farklı Yerlerden Benzer Tablolar](https://katmanportal.com/sesi-bastirilan-sinif-farkli-yerlerden-benzer-tablolar/): Türkiye'de sendikalar hareketler ve emeğin payı azalırken bu durum küresel ölçekte de benzer mi ilerliyor? Bu yazıda farklı ülkelerin deneyimleri ve güncel durumlarını tartışıyorum.
- [Üniversitelerin Katmanları, Kampüsün İçinden ve Dışından Mücadele Olanakları](https://katmanportal.com/universitelerin-katmanlari-kampusun-icinden-ve-disindan-mucadele-olanaklari/): Üniversitelerin tarihi ve işlevi üzerine katmanlı bir analiz yapmak özellikle son dönemdeki dönüşümünü anlamak için çok önemli. Bu yazıda kampüsün içinden ve dışından mücadele dinamiklerini değerlendireceğim. Yazının sonunda tüm okurları bu yaz planlarını kesinleştirmeden önce Foça Bilimler Köyünün etkinliklerini incelemeye davet edeceğim.
- [Kadınlar Neden Daha Az Kazanıyor? Cinsiyet Temelli Ücret-Kazanç Farkı](https://katmanportal.com/kadinlar-neden-daha-az-kazaniyor-cinsiyet-temelli-ucret-kazanc-farki/): Cinsiyet temelli ücret ve kazanç farkı, cinsiyet eşitliği tartışmalarının ve eşitlik savunuculuğunun tarihinde merkezde duran bir eşitsizlik göstergesi, zira bu gösterge yapısal ve yaşam döngüsüne yayılan eşitsizliğin birikimli etkisini yansıtıyor ve bu döngünün sürekliliği ya da kırılması açısından kritik öneme sahip.
- [Rekabetçi Kurun Ekonomi Politiği (II) – Dört Mutsuzluk Bölgesi](https://katmanportal.com/rekabetci-kurun-ekonomi-politigi-ii-dort-mutsuzluk-bolgesi/): Kur politikalarının büyüme ve kalkınma üzerindeki etkileri, yalnızca ihracat ve ithalatın döviz kuru değişimlerine verdiği tepkilerle sınırlı dar bir çerçevede değil; bu politikaların sektörel yapı üzerindeki etkilerini ve ekonominin uzun dönemli dönüşümünü dikkate alan daha katmanlı bir perspektifle analiz edilmelidir.
- [Yapay Zekâ Teknolojileri Yeni Bir Teknolojik Paradigma Tanımlıyor mu?](https://katmanportal.com/yapay-zeka-teknolojileri-yeni-bir-teknolojik-paradigma-tanimliyor-mu/): Yeni bir teknolojik paradigma yalnızca yeni ürünler ve süreçler değil; üretim biçimlerinin, işgücü piyasalarının ve kurumların dönüşmesi anlamına geliyor. Yapay zekâ bugün güçlü bir dönüşüm potansiyeli taşıyor, fakat bunun gerçekten mikroçip kadar büyük bir paradigma değişimi yaratıp yaratmayacağını yıllar sonra anlayacağız.
- [Latin Amerika’nın Doğal Kaynak Laneti: Kamulaştırmadan Kaynak Milliyetçiliğine (III)](https://katmanportal.com/latin-amerikanin-dogal-kaynak-laneti-kamulastirmadan-kaynak-milliyetciligine-iii/): Tarihsel olarak kamulaştırma politikalarının yabancı sermaye karşıtlığı ile özdeşleştirildiği Latin Amerika’da, son yıllarda, kaynak milliyetçiliğine yönelik stratejiler giderek kamulaştırma politikalarının yerini alıyor. İstihdam koşullarının iyileştirilmesi ve ekolojik adaletin sağlanmasına yönelik düzenlemeler ise geri planda kalıyor.
- [Türkiye’de Enflasyonu Anlamak (III): Dış Şoklar, Kur Geçişkenliği ve Bölüşüm](https://katmanportal.com/turkiyede-enflasyonu-anlamak-iii-dis-soklar-kur-geciskenligi-ve-bolusum-catismasi/): 2015 sonrasında Türkiye'de döviz kurunun enflasyon üzerindeki etkisi belirgin biçimde yoğunlaştı. Peki enflasyonun gerçek kaynağı ücretler mi, yoksa yapısal kırılganlıklar mı? Cevap, kimin bedel ödeyeceğine ilişkin daha derin bir bölüşüm tartışmasına işaret ediyor.

## Pages

- [Yapay Zeka Kullanım Politikası ](https://katmanportal.com/yapay-zeka-kullanim-politikasi/): Katman ekibi olarak entelektüel emeğe büyük değer vermekteyiz. Bu çerçevede, yapay zeka araçlarının kullanımına ilişkin temel beklentilerimizi sizlerle paylaşmak isteriz. Yazım sürecinde yapay zekadan yardımcı bir araç olarak faydalanılabilir. Gramer ve imla kontrolü, cümle yapısı önerileri, argüman tutarlılığının test edilmesi, literatür taramasında ön araştırma veya yabancı kaynaklara erişimde çeviri desteği gibi kullanımlar bu kapsamdadır. Bununla birlikte, yapay zeka araçları yazının içeriğini, temel argümanlarını veya sonuçlarını belirleyen bir özne olarak kullanılmamalıdır. Yapay zekadan alınan her türlü bilginin titizlikle kontrol edilmesi önemlidir. Yapay zeka araçlarının var olmayan bilgi veya kaynak üretebileceğini lütfen unutmayınız. Özellikle tarihsel, istatistiksel veya kaynak gösterimine dayalı bilgilerin, birincil ve […]
- [Gizlilik Politikası ve Kişisel Verilerin Korunması](https://katmanportal.com/gizlilik-politikasi-ve-kisisel-verilerin-korunmasi/): Bu metin, katmanportal.com web sitesini ziyaret ettiğinizde kişisel verilerinizin nasıl toplandığını, hangi amaçlarla işlendiğini ve ne şekilde korunduğunu açıklamak amacıyla hazırlanmıştır. Sitemizi kullanarak bu politikayı kabul etmiş sayılırsınız. Toplanan Kişisel Veriler Sitemizin bültenine abone olduğunuzda veya email aracılığıyla bize ulaştığınızda ad, soyadı, e-posta adresi ve kullanıcı adı gibi bilgilerinizi bizimle paylaşmış olursunuz.  Sitemizi ziyaret ettiğinizde teknik altyapımız tarafından bazı veriler otomatik olarak toplanmaktadır. Bu veriler arasında IP adresiniz, kullandığınız tarayıcı ve işletim sistemi bilgisi, ziyaret ettiğiniz sayfalar, sitemize hangi adresten geldiğiniz ve ziyaret tarihi ile saati yer almaktadır. Bu bilgiler, siteyi geliştirmek ve güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılmakta olup doğrudan kimliğinizi tespit […]
- [Yayın İlkeleri](https://katmanportal.com/yayin-ilkeleri/): Yayın İlkelerimiz Katman, eleştirel düşünceyi ve entelektüel emeği esas alan bir yazı mecrasıdır. Katman’da yayımlanmak üzere yazı gönderen yazarların aşağıdaki ilkelere uyması beklenir. 1. Orijinallik ve Yayın Durumu Yazar, gönderdiği yazının kendisine ait olduğunu ve daha önce başka bir mecrada birebir aynı metin olarak yayımlanmadığını veya yayımlanmak üzere gönderilmediğini beyan eder. Kaynak göstermek kaydıyla portalımızda yayımlanan metinlerin tamamı ya da bir bölümü yazarların izniyle daha sonra başka bir platformda yayımlanabilir. Ancak platformumuzda yayımlanan metinler ticari amaçlı olarak kullanılamaz. Ayrıca platformda yayımlanan yazılardan toplu olarak yayın (derleme kitap, vb.) planlandığında platformun rızası alınması gerekir.  2. Kaynak Kullanımı Yazar, yazıda kullanılan alıntıların, fikirlerin […]
- [Kullanım Koşulları](https://katmanportal.com/kullanim-kosullari/): Kullanım Koşulları Bu kullanım koşulları, katmanportal.com web sitesini ziyaret eden ve kullanan tüm kişiler için geçerlidir. Siteyi kullanarak bu koşulları okuduğunuzu, anladığınızı ve kabul ettiğinizi beyan etmiş olursunuz. Bu koşulları kabul etmiyorsanız siteyi kullanmamanızı rica ederiz. Hizmetin Kapsamı katmanportal.com, kullanıcılarına çeşitli içerikler sunan bir web sitesidir. Site üzerinden sunulan tüm içerik ve hizmetler, bu kullanım koşullarına tabidir. Site yönetimi, herhangi bir bildirimde bulunmaksızın hizmetlerin kapsamını değiştirme, askıya alma veya sonlandırma hakkını saklı tutar. Fikri Mülkiyet Hakları Site üzerindeki tüm içerikler, tasarımlar, logolar, metinler, görseller ve diğer materyaller aksi belirtilmedikçe katmanportal.com’a veya içerik sahiplerine aittir ve fikri mülkiyet yasaları kapsamında korunmaktadır. Bu […]
- [Çerez Politikası](https://katmanportal.com/cerez-politikasi/): Çerez Politikası katmanportal.com olarak, web sitemizi ziyaret eden kullanıcılarımızın gizliliğine önem veriyoruz. Bu Çerez Politikası, web sitemizde kullanılan çerezler hakkında sizi bilgilendirmek ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamındaki haklarınızı açıklamak amacıyla hazırlanmıştır. 1. Çerez (cookie) nedir? Çerezler, ziyaret ettiğiniz web siteleri tarafından tarayıcınız aracılığıyla bilgisayarınıza, tabletinize veya telefonunuza kaydedilen küçük metin dosyalarıdır. Bu dosyalar, web sitesini ziyaretiniz sırasında ve sonrasında belirli bilgileri hatırlamasına yardımcı olur. Çerezler web sitesinin düzgün çalışmasını sağlamak, kullanıcı deneyimini iyileştirmek, site performansını ölçmek ve analiz etmek ve güvenlik önlemlerini güçlendirmek için kullanılır.  Çerezlerin bir kısmı oturum çerezleri olarak tanımlanıp tarayıcınızı kapattığınızda otomatik olarak silinir. […]
- [Abonelik Onayı](https://katmanportal.com/abonelik-onayi/): Haftalık bültenimize abone oldunuz. Abonelikten ayrılmayı talep etmek için gelen bülten mesajının en altında yer alan ‘Üyelikten Çık’ linkini kullanabilirsiniz. Teşekkürler.
- [Yazı Yükleme Formu](https://katmanportal.com/yaziyukle/):  
- [İLETİŞİM](https://katmanportal.com/iletisim/):    
- [YAZARLAR](https://katmanportal.com/yazarlar/)
- [SÖYLEŞİLER](https://katmanportal.com/soylesiler/): Bu sayfada ileride söyleşiler olacak.
- [HAKKIMIZDA](https://katmanportal.com/hakkimizda/): Hakkımızda Katman, Türkiye’nin iktisadi gündemini geniş halk kesimlerinin refahı ekseninde ele alan; bunu eleştirel ve çoğulcu bir tartışma zemini içinde görünür kılmayı amaçlayan, gönüllü emekle yürüyen ve kâr amacı gütmeyen bir iktisat portalıdır. Gelişmekte olan ülkeler ve dünya ekonomisindeki gelişmeleri de aynı titizlikle izler. Katman, paydaş-yazarların güncel ekonomi politikası değerlendirmelerinin yanı sıra kuramsal tartışmalar, metodoloji odaklı katkılar ve veri/araştırma temelli (ampirik) analizler dâhil, akademik derinliği olan ama daha geniş bir okur kitlesi için de erişilebilir metinler yayımlar.
- [Haftalık Bülten Aboneliği](https://katmanportal.com/newsletter/): Haftalık Bülten Aboneliği Her hafta yeni yayınlanan yazılardan haberdar olmak istiyorsanız bültenimize abone olabilirsiniz.  

## Optional

- [Agent (MCP protocol)](websites-agents.hostinger.com/katmanportal.com/mcp)

[comment]: # (Generated by Hostinger Tools Plugin)